Kırkpınar oyunu nasıl oynanır? Yağlı güreş kuralları ve kontroller

Gerçek yağlı güreş nasıl yapılır?

Yağlı güreşte pehlivanlar zeytinyağıyla yağlanır ve kıspet denen, belden diz altına inen deri bir güreş pantolonu giyer. Yağ tutmayı zorlaştırır; bu yüzden pek çok oyun kıspete ve paçaya tutunarak yapılır.

Güreşten önce pehlivanlar davul ve zurna eşliğinde peşrev yapar: ritimli ısınma ve selamlaşma hareketleri. Cazgır pehlivanları seyirciye tanıtır. Pehlivanlar boy denen kategorilerde güreşir (deste, küçük orta, büyük orta, başaltı ve baş gibi); başpehlivan en üst boy olan başta belirlenir.

Temel kural: rakibinin sırtını yere getiren kazanır. Güreş saygıyla başlar ve saygıyla biter. Yağlı güreşin en ünlü buluşması Edirne'deki Kırkpınar'dır; 2010'da UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listesine alınmıştır.

Oyunda amaç

Her maç 90 saniyedir. Amacın, süre bitmeden rakibinin dengesini sıfıra indirip sırtını yere getirmek. Rakibin dengesi sağ üstteki altın çubukta görünür; her başarılı oyun bu çubuğu azaltır. Süre dolarsa dengesi daha yüksek olan puanla kazanır.

Senin dengen sol üstteki turkuaz çubuktur. Rakibin oyunlarından kurtulamazsan dengen düşer; sıfıra inerse senin sırtın yere gelir. Kaybetmek de saygılıdır: iki pehlivan kalkar ve tokalaşır.

Denge kadranı

Ekranın üstündeki yuvarlak kadran rakibin dengesini gösterir. İçindeki beyaz nokta rakibin ağırlığıdır:

• Nokta sola kayarsa rakip öne, sana doğru yüklenmiştir.
• Nokta sağa kayarsa rakip geriye yaslanmıştır.
• Nokta yukarı ya da aşağı kayarsa rakip yana kaymıştır.
• Nokta ortadaki koyu dairedeyse rakibin dengesi yerindedir; hiçbir oyun tutmaz.

Kadranın dilimlerinde, o an tuttuğun tutuşla bağlanabilecek oyunların adı yazar. Nokta doğru dilime girince dilim turkuaz yanar ve ortada BIRAK! yazar.

Basılı tut, doğru anda bırak

Altta iki düğme vardır: Paça ve Kol. Düğmeye bastığın an rakibi tutarsın. Parmağını kaldırmadan bekler, nokta doğru dilime girince parmağını kaldırırsın. Oyun, noktanın yönüne göre kendiliğinden seçilir:

Hazır olduğunda düğme turkuaz yanar ve üstünde "Bırak: Dalma" gibi hangi oyunun bağlanacağı yazar. Nokta ortadayken bırakmak zararsızdır: tutuşu bırakmış olursun, ceza yoktur. Yanlış dilimde bırakırsan oyun boşa çıkar: nefesin gider ve rakip hemen kendi oyununu hazırlar. Çok kısa bir dokunuş (bas ve hemen çek) oyun denemez; "Basılı tut, sonra bırak!" uyarısı çıkar.

Kavrama ve yağ

Tutuşu aldığın an düğmenin içindeki çubuk dolar. Bu senin kavramandır ve pehlivanlar yağlı olduğu için saniye saniye erir. Çubuk bitince tutuş kayar ("Yağ kaydı!") ve yeniden basman gerekir. Rakip güçlendikçe kavrama daha çabuk erir; nefesin çok azalınca da daha hızlı erir.

Bu yüzden her tutuş bir karardır: noktanın doğru dilime gelmesini beklemek mi, yoksa bırakıp diğer tutuşu denemek mi? Kavraman doluyken bağlanan oyun da daha güçlü olur.

Rakibin oyunu: oku kaydır

Rakip de oyun hazırlar. O zaman ekranın ortasında kırmızı bir ok ve çevresinde geri sayan bir halka çıkar. Parmağını okun gösterdiği yöne kaydır (bilgisayarda fareyle sürükle ya da ok tuşuna bas). Kaydırma ekranın her yerinde olur; bir düğmeye basılı tutarken parmağını o yöne çekmen de yeter.

Zamanında doğru yöne kaydırırsan kurtulursun ve rakip bir yöne açılır: bu senin fırsatındır. Geç kalır ya da yanlış yöne kaydırırsan dengen düşer ve tutuşun kaçar. Büyük Orta'dan itibaren kurtulmak karşılık olur: rakibin dengesi de biraz düşer.

Nefes

Sol üstteki beyaz çubuk nefesindir. Her tutuş ve her oyun nefes harcar, boşa çıkan oyun daha fazlasını götürür; nefes kendiliğinden yeniden dolar. Nefesin çok azalırsa tutuş alamazsın ("Nefesin kesildi!") ve kavrama daha hızlı erir. Art arda kör denemeler yapmak bu yüzden en çabuk yenilme yoludur.

Peşrev ve cazgır

Her maçtan önce cazgır iki pehlivanı tanıtır: rakibin şehri ve tarzı yazar, tarzına göre kısa bir öğüt verir. Sonra peşreve çıkabilirsin: davul dört kez vurur, her vuruş anında ekrana dokun (bilgisayarda Boşluk). Dört vuruşun dördünü de tutturan maça tam nefesle başlar. Peşrevi atlarsan biraz daha az nefesle başlarsın.

Rakip tarzları

• Yüklenen: ağırlığı hep öndedir, sana doğru gelir. Paça tutup Dalma'yı bekle; oyunları serttir.
• Sabırlı: dengesi ortada kalır, az kayar. Kavramanı boşa eritme; nokta dilime gelmezse ortada bırakıp yeniden tut.
• Çevik: hızlıdır ve yana kayar. Fırsat kısa sürer; Sarma ve Kazık işe yarar.
• Usta: bir yöne gider gibi yapar, son anda döner. Nokta dilime girer girmez değil, orada durduğunu görünce bırak.

Kırkpınar Yolu: boylar ve maçlar

Hikâyede köyden gelen genç pehlivan Yiğit, Hasan Usta ile Edirne'ye uzanan bir yola çıkar. Yol 6 boy ve 28 maçtır:

Her boyun başında Hasan Usta yeni oyunu kısa bir kartla öğretir. Rakipler boy boy güçlenir: Başaltı ve başpehlivanlıkta usta pehlivanlar aldatmaya başlar.

Yıldızlar ve altın kemer

Her maçta en çok 3 yıldız kazanırsın, toplam 84:

1. Maçı kazan.
2. Temiz güreş: en çok 1 oyunun boşa çıksın.
3. Rakibin sırtını yere getir (puanla kazanmak bu yıldızı vermez).

Finali kazanınca başpehlivan olursun. Finali üç kez kazanana oyunda altın kemer verilir. (Gerçek Kırkpınar'da altın kemer, başpehlivanlığı üç yıl üst üste kazanana verilir.) Yıldızlar ayrıca kıspet renklerini açar: 15, 30, 50 ve 75 yıldızda yeni bir renk.

Er Meydanı ve Usta modu

Er Meydanı, Köy Güreşi bitince açılır. Rakipler art arda gelir, her galibiyette rakip güçlenir ve ilk yenilgide meydan biter. Her galibiyet puan getirir:

• Sırtı yere getirerek: 100 puan; puanla: 50 puan.
• Kalan her saniye için 2 puan.
• Temiz güreş (en çok 1 boşa oyun): puan 1,5 katı.

Toplam puanın sitedeki skor tablosuna girer. Er Meydanı'nda yalnız hikâyede öğrendiğin oyunlar kullanılır.

Usta modu, ilk başpehlivanlıktan sonra açılır: kadran gösterilmez, rakibin dengesini yalnız bedeninden okursun. Öne eğilen gövde, yerden kalkan ayak ve dönen omuzlar sana yönü söyler. Puan iki katıdır ve ayrı bir rekor tutulur.

Günün Güreşi

Er Meydanı ile birlikte açılır. Her gün o günün tarihinden belirlenen aynı rakip herkese gelir. Günün ilk maçı sayılır; sonra yeniden oynayabilirsin ama tekrarlar sayılmaz. Art arda günlerde kazanırsan serin büyür. Galibiyet puanın günlük skor tablosuna girer ve sonucunu paylaşabilirsin.

Antrenman, tempo ve yardımlar

• Antrenman: ilk maç adım adım antrenmandır. Oyun durur ve parmak işareti ne zaman basıp ne zaman bırakacağını, ok çıkınca nereye kaydıracağını gösterir. Yol ekranındaki Antrenman kartıyla istediğin zaman yeniden yapabilirsin.
• Tempo: Yol ekranından Normal ya da Sakin seçilir. Sakin tempoda rakip daha yavaş kayar, ok daha uzun kalır ve kavrama daha yavaş erir; yıldızlar aynı sayılır.
• Ustanın gözü: hikâyede yenilince isteğe bağlı olarak (reklam izleyerek) maçı ustanın gözüyle tekrar oynarsın: rakibin aldatmaları kadranda kırmızı halkayla görünür.
• İkinci nefes: Er Meydanı'nda yenilince bir kez, isteğe bağlı olarak (reklam izleyerek) serini sürdürürsün.

Kontroller

• Telefonda: Paça ya da Kol düğmesine basılı tut, nokta altın dilime girince parmağını kaldır. Ok çıkınca parmağını ekranda okun yönüne kaydır. Peşrevde davul vurunca ekrana dokun.
• Bilgisayarda: düğmeye fareyle bas ve basılı tut, bırakınca oyun bağlanır; ok çıkınca fareyle sürükle.
• Klavye: 1 (Paça) ve 2 (Kol) tuşlarını basılı tut, bırakınca oyun bağlanır; ok tuşları kurtulur; Boşluk peşrevde vuruş.

Efekt ve müzik ayarlardan ayrı ayrı kapatılabilir; efektler açıksa telefon oyun tutunca hafifçe titrer.

İpuçları

• Maçın başında noktanın nereye gitmeye çalıştığına bak, tutuşunu ona göre seç: öne gelen rakibe Paça, geriye yaslanana Kol.
• Yana kayan rakibe iki tutuş da yarar: Paça ile Sarma, Kol ile Kazık.
• Okla kurtulduktan hemen sonra rakip bir yöne açılır; o an tutuşu al.
• Kavrama yarıya indiyse ve nokta hâlâ ortadaysa ortada bırak; cezası yoktur.
• Nefesini koru: art arda kör denemeler yerine birkaç saniye bekle.
• Üç yıldız için sırtı yere getir: puanla kazanmak üçüncü yıldızı vermez.

Sık yapılan hatalar

• Nokta dilime girmeden bırakmak: nokta ortadaysa sorun olmaz, ama yanlış dilimde bırakırsan oyun boşa çıkar ve rakip hemen oyun hazırlar.
• Kavrama bitene kadar beklemek: tutuş kayar ve nefes boşa gider. Nokta dilime gelmiyorsa ortada bırak, öbür tutuşla dene.
• Yanlış tutuşla beklemek: rakip geriye yaslanıyorsa Paça ile beklemek boşunadır; Künde için Kol gerekir.
• Usta pehlivanda acele etmek: nokta dilime girer girmez bırakırsan son anda döner. Noktanın dilimde durduğunu gör, sonra bırak.
• Oku görünce paniğe kapılıp ters yöne kaydırmak: okun gösterdiği yöne kaydır; kaydırma ekranın her yerinde olur.
• Düğmeye dokunup hemen çekmek: tutuş için basılı tutmak gerekir, kısa dokunuş oyun denemez.
• Çapraz'ı unutmak: rakibin çubuğu kırmızıya dönünce hangi tutuşla olursa olsun, nokta ortada değilken bırakmak maçı bitirir.