Dama, Türkiye'de kahvehanelerde, parklarda ve evlerde en çok oynanan masa oyunlarından biridir. Türk daması (dünyada Turkish draughts adıyla bilinir) çapraz değil düz oynanır: taşlar ileri ve yana gider, dama ise düz çizgide istediği kadar uzağa gider ve uzaktan alır. Bu yüzden uluslararası damadan ve İngiliz damasından (checkers) oldukça farklı bir oyundur.
Bu sayfada CetinsGame'deki Dama'nın kurallarını, oyunun tam olarak uyguladığı biçimde anlatıyoruz. Kuralları Türk daması kaynaklarına göre yazdık; yalnız bir kural (uzun oyun sınırı) bizim oyunumuza özgüdür ve öyle belirttik.
Tahta ve taşlar
Dama 8×8 karelik tahtada iki kişiyle oynanır. Her oyuncunun 16 taşı vardır. Taşlar kendi tarafından 2. ve 3. sıralara dizilir; en arkadaki 1. sıra boş kalır. İlk hamleyi beyaz yapar, sonra sırayla oynanır.
Geleneksel Türk dama tahtasının kareleri tek renk olabilir; oyun kareler arasındaki düz çizgiler üzerinde oynandığı için renk önemli değildir.
Taş nasıl gider?
Taş bir kare ileri ya da bir kare yana (sağa veya sola) gider. Geri ve çapraz gitmez. Gideceği kare boş olmalıdır.
Alma: zorunlu ve en çok alan yol
Taş, önündeki ya da yanındaki rakip taşın üstünden atlar ve hemen arkasındaki boş kareye iner; atladığı taş alınmış olur. Taş geriye almaz. Arka arkaya duran iki taşın üstünden atlanamaz.
- Alma zorunludur. Alma varken başka hamle yapılamaz.
- İndiğin kareden yine alabiliyorsan aynı hamlede almaya devam edersin (zincirleme alma).
- Birden çok yol varsa en çok taş alan yol oynanmak zorundadır. Dama da taş da bir sayılır. Eşit sayıda alan yollardan birini sen seçersin.
Alınan taş hemen kalkar
Türk damasını uluslararası damadan ayıran kural budur: zincirleme almada her alınan taş, üstünden atlanır atlanmaz hemen tahtadan kalkar. Zincir, boşalan karelerden geçerek sürebilir. Aynı taş iki kez alınamaz, çünkü ilk alındığında tahtadan çıkmıştır.
Dama olmak ve damanın hamlesi
Rakibin son sırasına varan taş dama olur (oyunumuzda üst üste iki taş ve altın taçla gösterilir). Dama dört yönde (ileri, geri, sağ, sol) düz çizgide istediği kadar boş kare gider; çapraz gitmez, taşların üstünden atlamaz.
Dama uzaktan alır: aynı çizgide, arada boş kareler olsa da tek bir rakip taşın üstünden atlar ve arkasındaki boş karelerden herhangi birine iner. En çok alma kuralı burada da geçerlidir: alma sürebiliyorsa yalnız almaya devam eden inişler oynanabilir. Dama zincirleme alırken geldiği yöne geri dönemez (180° dönüş yasak); sağa ya da sola dönebilir.
Taş, zincirleme alırken son sıraya varıp oradan yana almaya devam ederse taş olarak devam eder; zinciri son sırada bitirirse dama olur.
Kazanma ve beraberlik
Rakibin bütün taşlarını alan ya da sırası geldiğinde rakibini hiç hamle yapamaz hâle getiren kazanır. Oyuncu pes ederse oyunu kaybeder.
Oyun şu durumlarda berabere biter:
- Aynı konum (aynı taşlar, aynı sıra) üç kez gelirse.
- Tahtada yalnız bir damaya karşı bir dama kalırsa.
- İki taraf anlaşırsa (oyunumuzda bilgisayara beraberlik teklif edebilirsin).
- Oyunumuzun kuralı: iki taraf 25'er hamle boyunca hiç alma yapmaz ve hiçbir taş ileri gitmezse. Bu kural, damaların sonsuza dek dolaşmasını önlemek için CetinsGame'e özgüdür.
CetinsGame Dama'da neler var?
- Hızlı Oyun: Kolay, Orta ve Zor düzeyde bilgisayara karşı; beyaz, siyah ya da kura.
- Günün Bulmacası: her gün herkese aynı "2 ya da 3 hamlede kazan" konumu; 3 deneme hakkı ve günlük seri.
- İki Kişi: aynı cihazda arkadaşınla.
- Alma zorunluyken alması gereken taşlar parlar, zincirin durakları gösterilir; geri al ve "Usta ne oynardı?" ipucu.
Kısa strateji ipuçları
- Taşlarını yan yana ve arka arkaya tut: arka arkaya duran iki taş alınamaz.
- Rakibine taş verip karşılığında birden çok taş alabileceğin zincirleri ara; Türk damasında kombinasyon çok güçlüdür.
- İlk dama olan çoğu zaman oyunu kazanır: rakibin son sırasına giden yolu açık tutmaya çalış, rakibinkini kapat.
- Öndeyken taş değiş tokuş et; taş azaldıkça üstünlüğün büyür.
Sık yapılan hatalar
- Alma varken başka bir taşı oynamaya çalışmak: alma zorunludur.
- Bir taş alan yolu seçmek; daha çok taş alan bir yol varsa o oynanmak zorundadır.
- Taşı geri ya da çapraz oynamaya çalışmak: taş yalnız ileri ve yana gider.
- Alınan taşları hamlenin sonunda kaldırmak: Türk damasında her alınan taş hemen kalkar.
- Damanın uzaktan alabileceğini unutup taşı damanın çizgisinde korumasız bırakmak.
- Damayı zincirde geldiği yöne geri döndürmeye çalışmak: 180° dönüş yasaktır.
Sık sorulan sorular
Türk daması ile normal dama arasındaki fark ne?
Türk damasında taşlar çapraz değil düz gider (ileri ve yana), her oyuncunun 16 taşı vardır, dama düz çizgide uzun gider ve alınan taşlar hemen kalkar. Uluslararası dama ve İngiliz daması çapraz oynanır.
Damada alma zorunlu mu?
Evet. Alma varken başka hamle yapılamaz; birden çok yol varsa en çok taş alan yol oynanır.
Dama mı taş mı daha değerli sayılır?
Alma sayılırken ikisi eşittir: en çok alma kuralında dama da taş da bir sayılır.
Taş geriye alabilir mi?
Hayır. Taş ileri ve yana alır, geriye almaz. Dama ise dört yöne alabilir.
Dama zincirde geri dönebilir mi?
Hayır. Dama iki alma arasında geldiği yöne geri dönemez; sağa ya da sola dönebilir.
Damada beraberlik ne zaman olur?
Aynı konum üç kez gelirse, bire bir dama kalırsa ya da taraflar anlaşırsa. Oyunumuzda ayrıca 25'er hamle boyunca alma ve taş ilerlemesi olmazsa oyun berabere biter.
