Toguz Korgool
Kırgızların dokuz kuyulu oyunu: 82 taşı topla, tuzdık kur.
Nasıl oynanır?
Kendi tarafındaki bir kuyuya dokun: kuyunun bütün taşları sağa doğru birer birer dağılır, ilk taş aynı kuyuya kalır. Son taş rakibin kuyusunu çift yaparsa o kuyunun bütün taşları kazanına geçer. Tam 3 yaparsa o kuyu senin tuzdığın olur: oraya düşen her taş artık senindir. Her oyuncu oyunda bir tuzdık kurabilir; rakibin 9. kuyusu tuzdık olamaz. 162 taşın 82'sini ilk toplayan kazanır.
Toguz Korgool nasıl oynanır? Bilgisayara karşı Toguz Korgool rehberi
Toguz Korgool, Kırgızların dokuz kuyulu akıl oyunudur: iki oyuncu, kuyulardaki taşları birer birer dağıtarak rakibin kuyularını çift yapmaya ve tuzdık kurmaya çalışır; 162 taşın 82'sini ilk toplayan kazanır. CetinsGame'de Toguz Korgool'u bilgisayara karşı üç düzeyde, Yayla Yolu hikâyesinde Ala-Too dağlarından gelen üç bilgeye karşı ya da aynı cihazda bir arkadaşınla oynayabilirsin. Oyun, Mangala ve Dokuz Taş ile aynı çatı altındadır; puanın, rozetlerin ve ilerlemen üç oyunda ortaktır.
Amaç
Kazanında 82 taş toplamak: 162 taşın yarısından fazlası. 82'ye ulaşan oyunu hemen kazanır; iki taraf 81'de kalırsa berabere. Taşlar kazana üç yoldan gelir: rakibin kuyusunu çift yapmak, tuzdık kurmak ve tuzdığına düşen taşlar.
Nasıl oynanır?
Sıran gelince kendi tarafındaki (alttaki) taşlı bir kuyuya dokun. Kuyunun bütün taşları sayılabilir bir hızla sağa doğru birer birer dağılır: ilk taş aldığın kuyuya kalır, tek taş varsa doğrudan sonraki kuyuya geçer. Her kuyunun yanında içindeki taş sayısı yazar. Kuyuya basılı tutarsan son taşın düşeceği kuyu parlar; elini kaldırırsan hamle yapılmaz (Zor düzeyde kapalı). Bilgisayarda 1-9 tuşlarıyla kendi kuyularını soldan sağa oynayabilirsin.
Kazanlar tahtanın ortasında iki uzun oluk olarak durur; seninki altın, rakibinki turkuaz renkli. Kazanlar dağıtımın yolunda değildir. Telefon dik tutulduğunda tahta dikey döner: senin kuyuların solda yukarıdan aşağı sıralanır.
Tuzdık
Son taşın rakibin bir kuyusunu tam 3 yaparsa o kuyu senin tuzdığın olur: içindeki 3 taşı alırsın ve kuyu üstünde senin renginde bir çarpı görünür. Bundan sonra o kuyuya düşen her taş, kim dağıtırsa dağıtsın, senin kazanına uçar. Her oyuncu oyunda yalnız bir tuzdık kurabilir; rakibin 9. kuyusu ve rakibin tuzdığıyla aynı sıradaki kuyu tuzdık olamaz.
Modlar, düzeyler ve puan
- Hızlı Oyun: Toguz Korgool'u seç, düzeyi (Kolay, Orta, Zor) belirle, başla. Her maç tek oyundur; bir oyun yaklaşık 10-15 dakika sürer.
- Yayla Yolu: hikâyenin üçüncü fasılı: Aysulu (öğretici, Kolay), Bakıt (Orta) ve Aksakal Mambet (Zor).
- İki kişi: aynı cihazda karşılıklı.
Galibiyet düzeye göre 15, 35 ya da 70 Akıl puanı, beraberlik 4, 10 ya da 20 puan getirir. 100 ya da daha çok taşla kazanmak "Temiz galip" sayılır ve ek puan verir. Toguz'a özgü rozetler: Zor düzeyi yenince "Toguz bilgesi", toplam 10 tuzdık kurunca "Tuz".
Yardımlar
Geri al son hamleni ve bilgisayarın cevabını geri alır; Hızlı Oyunda sınırsız, Yayla Yolu'nda maç başına 3 kezdir. Bilge ne oynardı? maç başına 3 kez Zor düzeyin hamlesini gösterir. Duraklat menüsünden taş hızını (Yavaş, Normal, Hızlı, Anında), önizlemeyi ve ipuçlarını değiştirebilirsin. Dağıtım sürerken tahtaya dokunursan o hamle sona sarılır.
Strateji
Toguz uzun bir oyundur ve iki şey öne çıkar: saymak ve tuzdık. Bir kuyudaki taş sayısı, son taşın rakip tarafta nereye düşeceğini belirler; rakip kuyusunda tek sayı (1, 3, 5…) görürsen son taşını oraya düşürmenin yolunu ara. Rakibin kuyusunda 2 taş varsa tuzdık fırsatıdır.
Tuzdığın yeri önemlidir: rakibin taşlarının sık geçtiği, tahtanın sol yanındaki kuyulardaki tuzdık oyun boyunca daha çok taş getirir. Kendi tarafında büyük yığınlar biriktirmek hem güç hem risktir; çok taşlı bir kuyu tahtayı dolaşıp rakibin kuyularını beklemediğin biçimde çift yapabilir, ama rakibin hedefi de olabilir. Rakibin tuzdık kurabileceği kuyularını (senin tarafında 2 taşlı kuyular) gözle.
İpuçları
- Rakibin kuyusunda 2 taş görürsen son taşınla 3 yapıp tuzdık kurabilir misin, hesapla.
- Erken kurulan tuzdık oyun boyunca taş getirir; sol yandaki kuyular genellikle daha değerlidir.
- Kendi tarafında 2 taşlı kuyular rakibe tuzdık fırsatı verir; mümkünse onları değiştir.
- Son taşın rakip kuyusunu çift yapacaksa kaç taş alacağına bak: büyük kuyuyu hedefle.
- Kuyuya basılı tutup son taşın nereye düşeceğine bak; Kolay ve Orta düzeyde önizleme açıktır.
- Toguz'da kazana düşen taş tekrar oynatmaz; Mangala alışkanlığıyla hamle seçme.
- Takıldığında "Bilge ne oynardı?" ile Zor düzeyin hamlesine bak ve nedenini düşün.
Toguz Korgool: Kırgız ve Kazak bozkırının akıl oyunu
Toguz Korgool, Kırgızların dokuz kuyulu akıl oyunudur; Kazaklar Toğızqumalaq der. "Toguz" Türkçedeki "dokuz"dur: her oyuncunun dokuz kuyusu, her kuyuda dokuz taş vardır. 2020'de Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'nin ortak başvurusuyla Mangala ile birlikte UNESCO'nun somut olmayan kültürel miras listesine girdi. Orta Asya'da düzenli şampiyonaları yapılır, Dünya Göçebe Oyunları'nda da yer alır.
- Adları
- Toguz Korgool (Kırgızca), Toğızqumalaq (Kazakça)
- Tahta
- 2 × 9 kuyu, 2 kazan
- Taş
- 162 (her kuyuda 9)
- Kazanma
- 82 taş; 81-81 berabere
- UNESCO
- 2020, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye ortak dosyası
- Oyundaki yeri
- Mangala oyununun üçüncü fasılı; ilerleme ortak
Adı ve ailesi
Toguz Korgool, Kırgızların; Toğızqumalaq, Kazakların aynı oyuna verdiği addır. "Toguz" ve "toğız" Türkçedeki "dokuz"dur: oyunda her oyuncunun dokuz kuyusu, her kuyuda dokuz taş vardır. Oyun, taşları çukurlara dağıtarak oynanan büyük kuyu oyunları ailesindendir; Türkiye'deki Mangala bu ailenin akrabasıdır.
UNESCO listesinde
2020'de Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'nin ortak başvurusuyla oyun ailesi, "Geleneksel akıl ve strateji oyunu: Toğızqumalaq, Toguz Korgool, Mangala/Göçürme" adıyla UNESCO'nun İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'ne girdi. UNESCO'nun açıklamasına göre oyun özel tahtalarda da, yere açılan çukurlarda da oynanabilir ve düşünme becerisini, sabrı, stratejik düşünmeyi geliştirir. Süslü tahtalar ve taşlar yapan ağaç ve taş ustaları da bu mirasın parçasıdır.
Bugün
Toguz Korgool, Orta Asya'da yaygın olarak oynanan, düzenli şampiyonaları yapılan bir oyundur. Dünya şampiyonaları düzenlenir ve oyun Dünya Göçebe Oyunları'nda da yer alır. Okullarda öğretilmesi ve oyunu öğreten mobil uygulamalar, gençlerin oyunu öğrenmesine yardım ediyor.
Tuzdık ve tuz
Oyunun en ünlü kuralı tuzdıktır: rakibin kuyusunu tam üç taşla ele geçirmek. Kırgızcada "tuz" kelimesi Türkçedeki gibi tuz anlamına gelir. Oyunumuzdaki bilge Aksakal Mambet bunu "Tuzdık adı gibi tuzdur: yerinde olursa her şeye tat verir" diye anlatır; bu söz oyunun kurgusudur.
Oyundaki hikâye
Yayla Yolu'nun son fasılında genç yolcu, yaylanın en yükseğinde uzak doğudan, Ala-Too dağlarından gelmiş konuk bir aileyle karşılaşır: Aysulu oyunu öğretir, ağabeyi Bakıt sınar, Aksakal Mambet ("aksakal" ak sakallı yaşlı, bilge demektir) son oyunu oynar. Karakterler ve sözleri kurgudur; keçe otağlar ve at yarışı benzetmeleri oyunun yaşadığı dünyayı anlatmak için seçildi.
Sık sorulan sorular
Toguz Korgool'da hangi kurallar kullanılıyor?
Kırgızistan ve Kazakistan'ın ortak turnuva kuralları: ilk taş aynı kuyuya, çift alma, tuzdık (bir tane, 9. kuyu ve simetri yasak), 82 taşta bitiş, 81-81 beraberlik.
Tuzdığa düşen taşlar kimin?
Tuzdığın sahibinin. Rakibin kendi dağıttığı taş bile senin tuzdığına düşerse senin kazanına gider.
Tuzdık kuyusunu oynayabilir miyim?
Hayır. Tuzdık kuyusu, bulunduğu tarafın oyuncusu tarafından seçilemez; zaten içine düşen taşlar hemen sahibine gider.
Bir oyun ne kadar sürer?
Bir Toguz oyunu genellikle 10-15 dakika sürer. Taş hızını Anında yaparak kısaltabilirsin.
Bilgisayar Zor düzeyde yenilebilir mi?
Evet. Zor düzey derin hesaplar ama kusursuz değildir ve birbirine çok yakın iyi hamleler arasından seçim yapar. Tuzdığı erken kurmak ona karşı en iyi yoldur.
Önizleme Zor düzeyde neden yok?
Önizleme saymayı öğrenmeye yardım eder; Zor düzeyde hesabı oyuncuya bırakmak için kapalıdır.
Toguz Korgool ilerlemem Mangala'yla ortak mı?
Evet. Toguz Korgool, Mangala oyununun bir modudur; Akıl puanın, rozetlerin ve Yayla Yolu ilerlemen üç oyunda ortaktır.
Yayla Yolu'nda Toguz fasılı nasıl açılır?
Mangala ve Dokuz Taş fasıllarının altı bilgesini yenince üçüncü fasıl açılır. Hızlı Oyunda Toguz Korgool baştan açıktır.
Toguz Korgool ücretsiz mi?
Evet. İndirme ve üyelik gerekmez; tarayıcıda hemen oynanır. İpucu için reklam izlemek her zaman senin seçimindir.
İlerlemem kaybolur mu?
İlerlemen bu cihazda otomatik kaydedilir. Giriş yaparsan kayıt hesabına taşınır ve her cihazda kaldığın yerden devam edersin.
Telefonda oynanır mı?
Evet. Oyun telefonda tam ekran açılır; köşedeki X ile çıkarsın. iPhone'da "Ana ekrana ekle" ile uygulama gibi kullanabilirsin.
Toguz Korgool internetsiz oynanır mı?
Evet. Bir kez açtığın oyun telefonuna ya da bilgisayarına kaydedilir; internet yokken de açılır. Skor tablosu ve bulut kayıt için bağlantı gerekir.
Hangi dillerde var?
Türkçe, İngilizce, İspanyolca, Portekizce, Almanca, Fransızca ve Rusça.
Yorumlar
Yorum yazmak için giriş yap.
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz.