Girih
Paneli boşluksuz doldur, yıldızı bul.
Nasıl oynanır?
Tepsideki parçaları panele sürükle ve hiç boşluk kalmayacak şekilde yerleştir. Parçaya dokununca 36° döner; bıraktığın yere tek açıyla sığan parça kendiliğinden döner. Panel dolunca girih yıldızları ortaya çıkar. İpucusuz ve en fazla bir geri almayla bitirirsen 3 yıldız alırsın.
Girih nasıl oynanır? Ahşap panel bulmacası rehberi
Girih, İslam sanatının geometrik süslemelerinden doğan bir ahşap panel bulmacasıdır. Her panelde boş bir şekil ve altta bir parça tepsisi görürsün. Parçaları panele sürükler, doğru açıya çevirir ve paneli hiç boşluk bırakmadan doldurursun. Panel tamamlanınca parçaların üstündeki çizgiler birleşip ışıldar ve girih yıldızları ortaya çıkar. Oyunda dört bölümde 30 panel ve her gün yenilenen bir Günün paneli var; süre sınırı yoktur, istediğin kadar düşünebilirsin.
Amaç
Panelin koyu iç kısmı, yerleştirmen gereken parçaların toplam şeklidir. Bütün boşluk dolduğunda panel biter. Bazı panellerin birden çok doğru çözümü vardır; oyun panelin boşluksuz dolmasına bakar.
Oyunda girih sanatının beş klasik parçası kullanılır: büyük ongen, beşgen, ince eşkenar dörtgen, uzun altıgen ve papyon. Hepsinin kenar uzunluğu aynıdır ve bütün açıları 36 derecenin katıdır. Büyük ongen yalnız kendi doğru yerine oturur; öteki parçalar birçok yere sığabilir ama hepsi doğru değildir.
Kontroller
| Ne yapmak istiyorsun? | Dokunmatik ekran | Fare ve klavye |
|---|---|---|
| Parçayı taşımak | Parmağınla sürükle | Tıklayıp sürükle |
| Parçayı döndürmek (36°) | Parçaya bir kez dokun | Sol tık saat yönünde, sağ tık ters yönde; fare tekerleği de çevirir |
| Üstündeki parçayı döndürmek | - | R tuşu |
| Son yerleştirilen parçayı geri almak | Geri al düğmesi | Ctrl + Z |
Parçayı panelin üstüne bırakınca oyun onu en yakın uygun köşeye oturtur. Parça o noktaya yalnız tek bir açıyla sığıyorsa kendiliğinden o açıya döner; birden çok açı sığıyorsa döndürmek sana kalır. Sığmıyorsa ya da başka bir parçanın üstüne biniyorsa tepsiye geri döner ve ekranın üstünde nedeni yazar. Telefonda sürüklenen parça parmağının biraz üstünde durur.
Yardımcı düğmeler
- Geri al: son yerleştirdiğin parçayı tepsiye gönderir; bir geri alma sayılır.
- Usta çizimi: boş panelin üstüne girih çizgilerini soluk olarak çizer. Bir panelde ilk açtığında bir ipucu sayılır. Desen panellerinde çizgiler zaten açık olduğu için bu düğme yoktur.
- İpucu: bir parçanın doğru yerini birkaç saniye kesikli altın çizgiyle gösterir. Basınca seçim çıkar: kısa bir reklam izlersen yıldızın düşmez (her panelde 2 kez), reklamsız alırsan bir ipucu sayılır. Tamir panellerinde ipucu önce yanlış takılmış eski parçalardan birini kırmızıyla gösterir.
- Baştan: paneli ilk hâline getirir. Kullandığın ipucu ve geri alma sayısı sıfırlanmaz.
Yıldızlar
Yıldız, ipucu ve geri alma sayısına göre verilir; süre önemli değildir.
- İpucusuz ve en fazla 1 geri alma: 3 yıldız
- En fazla 1 ipucu ve en fazla 4 geri alma: 2 yıldız
- Daha fazlası: 1 yıldız
Panele koyduğun bir parçayı tepsiye geri çekmek, Geri al düğmesi ve yerindeki parçayı artık sığmayacak şekilde döndürmek birer geri alma sayılır. Reklamla alınan ipucu sayılmaz. Bir paneli tekrar oynayıp daha çok yıldız alırsan yeni sonuç kaydedilir. 30 panelde toplam 90 yıldız toplanabilir.
Bölümler ve ilerleme
Paneller sırayla açılır: bir paneli bitirince bir sonrakinin kilidi kalkar. Dört bölüm vardır:
- Klasik paneller (1-12): Sandık kapağından Saray kapısına. İlk iki panel sürüklemeyi ve döndürmeyi öğretir; bu bölümde her panelde bir parça baştan yerine sabitlenmiştir.
- Usta panelleri (13-18): Sabit parça yoktur ve her parça birçok yere sığar; doğru olan bir tanedir. Yanlış bir parça çoğu zaman sonunda paneli kilitler.
- Desen panelleri (19-24): Girih çizgileri hep görünür, parça sınırları gizlidir. Parça yalnız çizgileri desenle örtüşen yere oturur; örtüşmeyen yere bırakmak bir geri alma sayılır. Tepside işe yaramayan 2 fazla parça vardır.
- Eski köşkün tamiri (25-30): Panel koyu renkli eski parçalarla gelir; bazıları sığıyor ama yanlış yerde. Yanlış parçayı sökmek hata sayılmaz, doğru eski parçayı sökmek bir geri alma sayılır.
Günün paneli, köşk ve hikâye
Günün paneli Paneller ekranının en üstündedir ve her gün Türkiye saatiyle yenilenir. Pazartesi en kolay, pazar en zor paneldir. Art arda kaç gün çözdüğün seri olarak sayılır; çözünce öteki oyuncuların paneli kaç geri alma ve ipucuyla bitirdiğini gösteren bir dağılım görürsün. Günün paneli bölüm yıldızlarına eklenmez.
Menüdeki Köşk ekranında biten her panel köşkün cephesindeki yerine oturur. Hikâye Hasan Usta, sarayın siparişlerini getiren Kethüda Ağa ve aceleci Kalfa Rıza ile bölüm başlarında kısa sahnelerle anlatılır; her sahne bir kez gösterilir ve Atla ile geçilebilir.
Strateji
Önce büyük ongenleri yerleştir: ongen yalnız kendi yerine oturur, bu yüzden en sağlam başlangıç noktasıdır. Sonra dar köşelere bak; sivri bir köşe çoğu zaman eşkenar dörtgenin ya da papyonun yeridir. Usta panellerinde bir parçayı koymadan önce yanında kalacak boşluğun neyle dolacağını düşün; hiçbir parçanın giremeyeceği bir delik kalıyorsa yer yanlıştır.
Desen panellerinde çizgileri takip et: her parçanın çizgileri kenar ortalarından komşusuna kesintisiz geçmelidir. Tamir panellerinde tepsideki parçaları say; bir ongen tepsideyse ve yeri doluysa, orayı kaplayan eski parça yanlıştır.
İpuçları
- Ongen sığmıyorsa yeri yanlıştır, açısı değil: ongen her açıda aynıdır.
- Bir parça bıraktığın yere tek bir açıyla sığıyorsa döndürmene gerek yok; kendiliğinden döner.
- Parça tepsiye geri dönüyorsa ekranın üstündeki yazıya bak: sığmıyor mu, başka parçanın üstüne mi biniyor, yoksa çizgiler mi örtüşmüyor?
- 3 yıldız için yalnız 1 geri alma hakkın var; emin olmadığın parçayı koymadan önce düşün.
- Baştan düğmesi ipucu ve geri alma sayısını sıfırlamaz; paneli yeniden görmek için kullan.
- Tepsi boşaldı ama panel bitmediyse bir parça yanlış yerdedir; şüphelendiğin parçayı geri çek.
- Reklamla alınan ipucu yıldız düşürmez ve her panelde 2 kez kullanılabilir.
- Fareyle oynuyorsan tekerlekle döndürmek tıklamaktan hızlıdır; sağ tık ters yöne çevirir.
Girih: düğümlerden yıldızlara geometrik süsleme
Girih, Farsçada düğüm anlamına gelir; birbirine geçen çizgilerden oluşan geometrik bir süsleme sanatıdır. Desenler ongen, beşgen, eşkenar dörtgen, altıgen ve papyon biçimli beş temel parçayla kurulur; bütün açılar 36 derecenin katıdır. Anadolu'da Selçuklu ve Osmanlı ustaları girihi ahşap kapı, pencere kapağı ve minberlerde, çivi ve tutkal kullanmadan geçme parçalarla yapılan kündekâri tekniğiyle uyguladı.
- Adı
- Farsça "düğüm"; Türkçede geometrik geçme
- Görüldüğü yerler
- Kapılar, minberler, tavanlar, çini panolar, kitap kapları
- Ahşap tekniği
- Kündekari: çivisiz, tutkalsız geçmeli panolar
- Beş girih parçası
- Ongen, beşgen, eşkenar dörtgen, uzun altıgen, papyon
- Temel açı
- 36 derece ve katları
Girih nedir?
Girih, Farsçada "düğüm" anlamına gelir. İslam sanatında birbirine dolanan düz çizgilerden oluşan, beş, sekiz, on ya da on iki köşeli yıldızlar ve çokgenler kuran geometrik süsleme düzenine bu ad verilir. Türkçede bu desenlere çoğunlukla geometrik geçme denir. Girih çizgileri bir kumaşın iplikleri gibi birbirinin altından ve üstünden geçiyormuş gibi çizilir; desen istenen yöne doğru sonsuza kadar sürdürülebilir.
Bu süsleme Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Anadolu'da da çok sevildi. Taş kapılarda, çini panolarda, tavanlarda ve özellikle ahşap kapı, pencere kanadı ve minberlerde karşımıza çıkar.
Girih parçaları
Araştırmacılar, ustaların bu karmaşık desenleri tek tek çizmek yerine bir parça takımından yararlanmış olabileceğini düşünür. Bugün girih parçaları denen bu takımda beş şekil vardır: ongen, beşgen, eşkenar dörtgen, uzun altıgen ve papyon. Parçaların kenarları eşittir ve her kenarın ortasından süsleme çizgileri geçer. Parçalar yan yana konduğunda bu çizgiler birleşerek kesintisiz bir yıldız deseni oluşturur.
Topkapı Sarayı Müzesi kütüphanesinde saklanan ve "Topkapı Parşömeni" olarak bilinen mimari desen tomarında bu parçaların ana hatlarıyla çizilmiş desenler bulunur. 2007'de yayımlanan bir araştırma, İran'daki bazı 15. yüzyıl yapılarının girih desenlerinin, matematikçilerin ancak 20. yüzyılda tanımladığı yarı düzenli döşemelere çok yaklaştığını öne sürdü. Bu yorum hâlâ tartışılmaktadır.
Ahşapta girih: kündekari
Anadolu'da ahşap girih işçiliğinin en ünlü tekniği kündekaridir. Usta, desenin her çokgenini ayrı bir ahşap parça olarak keser ve parçaları çivi ya da tutkal kullanmadan, kenarlarındaki geçmelerle birbirine kilitler. Böylece ahşap neme göre çalışsa bile pano çatlamaz. Bunu taklit eden, desenin tek bir tahtaya oyulduğu işe ise sahte kündekari denir.
Bu teknikle yapılmış en tanınmış eserler Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden kalan ahşap minberler, cami ve saray kapıları ile dolap kanatlarıdır. Konya'daki Alâeddin Camii'nin 12. yüzyıldan kalan minberi bunların en eski örnekleri arasında sayılır.
Oyundaki karşılığı
Oyundaki parçalar gerçek girih parçalarının şekillerini ve açılarını birebir taşır; parçaların üstündeki ince çizgiler de girih çizgilerinin kenar ortalarından geçme kuralıyla çizilir. Panel adları sandık kapağı, çekmece yüzü, minber yan paneli, çeşme aynası ve saray kapısı gibi bu işçiliğin gerçekten kullanıldığı yerlerden gelir. Desen panelleri, bazı araştırmacıların öne sürdüğü yöntemi oyuna çevirir: parçalar gizlidir, yalnız çizgiler görünür. Hasan Usta, Kethüda Ağa, Kalfa Rıza ve iki köşk oyunun kurgusudur; belirli tarihî kişiler ya da yapılar değildir.
Girih nasıl yapıldı?
Girih, Selçuklu ve Osmanlı ahşap işçiliğindeki geometrik desen geleneğinden doğdu. Bu desenler beş temel parçanın boşluksuz birleşmesiyle kurulur ve aralarında yıldızlar belirir. Oyun bu düşünceyi bulmacaya çevirir: parçalar 36 derecelik adımlarla döner ve her panel boşluk bırakmadan doldurulmalıdır.
İlk sürümde 12 panel vardı ve ölçümler bir sorunu gösterdi: bazı panellerde her parçanın tek bir yeri vardı, oyuncu düşünmeden yalnız döndürüp sürüklüyordu. Paneller bu yüzden yeniden ele alındı. Yeni paneller büyük bir girih döşemesinden kesildi; her biri, sığan ama hiçbir doğru çözümde yer almayan yerleşimlerin sayısına bakılarak seçildi. Böylece zorluk panelden panele düzgün artar. Tek açıyla sığan parça kendiliğinden dönmeye başladı; yıldızlar da artık yalnız ipucuna değil, geri alınan parça sayısına da bakıyor.
Sonra oyun dört bölüme ve 30 panele büyüdü: usta panellerinde sabit parça yok, desen panellerinde yalnız çizgiler görünür, eski köşkün tamirinde yanlış takılmış parçaları bulup sökmek gerekir. Hasan Usta, Kethüda Ağa ve Kalfa Rıza'nın hikâyesi bölüm başlarında anlatılır; biten paneller bir köşkün cephesine yerleşir. Her gün yenilenen Günün paneli de aynı yöntemle seçilmiş bir yıllık havuzdan gelir.
Görseller kodla çizilir, sesler özgündür ve kodla üretilmiştir. Her sürümde bütün paneller ve günlük panellerin hepsi bir çözücüyle denenir. Reklam yalnız panel bittikten sonra ya da oyuncu ipucu için kendisi isterse çıkar. Oyun 7 dilde oynanır.
Sık sorulan sorular
Girih ne demek?
Girih Farsçada "düğüm" demektir. İslam sanatında birbirine dolanan çizgilerle yıldız ve çokgenler kuran geometrik süslemenin adıdır. Türkçede bu desenlere geometrik geçme de denir.
Oyunda kaç panel var?
Dört bölümde 30 panel var: Sandık kapağından Saray kapısına 12 klasik panel, Usta panelleri, Desen panelleri ve Eski köşkün tamiri. Ayrıca her gün yenilenen bir Günün paneli bulunur.
Parçayı nasıl döndürürüm?
Parçaya bir kez dokun ya da tıkla; her dokunuşta 36 derece döner. Fareyle sağ tık ters yöne çevirir, tekerlek ve R tuşu da döndürür. Parça bıraktığın yere yalnız tek bir açıyla sığıyorsa kendiliğinden döner.
Parça neden tepsiye geri dönüyor?
Parça o yere sığmıyor, başka bir parçanın üstüne biniyor ya da desen panelinde çizgileri desenle örtüşmüyor demektir. Ekranın üstündeki uyarı hangisi olduğunu söyler.
3 yıldızı nasıl alırım?
Paneli ipucusuz ve en fazla 1 geri almayla bitir. En fazla 1 ipucu ve 4 geri alma 2 yıldız getirir. Reklamla alınan ipucu sayılmaz; Usta çizimini bir panelde açmak bir ipucu sayılır.
Geri alma ne demek?
Panele koyduğun bir parçayı tepsiye geri çekmek, Geri al düğmesine basmak ya da yerindeki parçayı sığmayacak şekilde döndürmek. Desen panellerinde çizgisi örtüşmeyen yere bırakmak da sayılır; tamirde yanlış eski parçayı sökmek sayılmaz.
Günün paneli nedir?
Paneller ekranının en üstünde her gün Türkiye saatiyle yenilenen paneldir. Pazartesi kolay, pazar en zordur. Art arda çözdüğün günler seri olarak sayılır; bölüm yıldızlarına eklenmez.
Tamir panellerinde ne yapmalıyım?
Kalfa Rıza'nın aceleyle taktığı koyu renkli eski parçaların bazıları yanlış yerde. Onları bul, tepsiye sürükleyerek sök ve paneli doğru parçalarla tamamla. Yanlışı sökmek hata sayılmaz.
Hikâyede kimler var?
Hasan Usta çırağına Topkapı Parşömeni'nin bir kopyasını verir; sarayın siparişlerini Kethüda Ağa getirir, Kalfa Rıza ise eski köşkü aceleyle onarır. Karakterler ve olaylar oyunun kurgusudur.
Kündekari nedir?
Kündekari, geometrik desenin her parçasını ayrı keserek çivi ve tutkal kullanmadan birbirine geçirme tekniğidir. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde minber, kapı ve dolap kanatlarında kullanıldı. Oyundaki paneller bu işçilikten esinlenir.
Girih ücretsiz mi?
Evet. İndirme ve üyelik gerekmez; tarayıcıda hemen oynanır. İpucu için reklam izlemek her zaman senin seçimindir.
İlerlemem kaybolur mu?
İlerlemen bu cihazda otomatik kaydedilir. Giriş yaparsan kayıt hesabına taşınır ve her cihazda kaldığın yerden devam edersin.
Telefonda oynanır mı?
Evet. Oyun telefonda tam ekran açılır; köşedeki X ile çıkarsın. iPhone'da "Ana ekrana ekle" ile uygulama gibi kullanabilirsin.
Girih internetsiz oynanır mı?
Evet. Bir kez açtığın oyun telefonuna ya da bilgisayarına kaydedilir; internet yokken de açılır. Skor tablosu ve bulut kayıt için bağlantı gerekir.
Hangi dillerde var?
Türkçe, İngilizce, İspanyolca, Portekizce, Almanca, Fransızca ve Rusça.
Yorumlar
Yorum yazmak için giriş yap.
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz.
