Türkiye 7 coğrafi bölgeye ayrılır: Marmara, Ege, Akdeniz, İç Anadolu, Karadeniz, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu. Bu sayfada bölgelerin nasıl belirlendiğini, 81 ilin hangi bölgede olduğunu ve bazı illerin topraklarının neden iki bölgeye yayıldığını anlatıyoruz.
Listenin hepsini CetinsGame'deki Bölgeler Oyununda haritada deneyebilirsin. Bölgeler, Türkiye Haritası oyununun bir modudur.
Türkiye'nin 7 coğrafi bölgesi
Bugün kullanılan bölge ayrımı 1941'de Ankara'da toplanan Birinci Coğrafya Kongresi'nde yapıldı; kongre ülkeyi coğrafi özelliklerine göre 7 bölgeye ayırdı. Dört bölge adını kıyısındaki denizden alır: Marmara, Ege, Akdeniz ve Karadeniz. Üç bölge Anadolu'daki konumuyla anılır: İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu.
- Yüzölçümü en büyük bölge: Doğu Anadolu
- Yüzölçümü en küçük bölge: Güneydoğu Anadolu
- En çok ili olan bölge: Karadeniz (18 il)
- En az ili olan bölgeler: Ege ve Akdeniz (8'er il)
Bölgeler yönetim birimi değildir. Türkiye'nin yönetim birimi ildir ve 81 il vardır; bölge ayrımı coğrafya derslerinde ve haritalarda kullanılır.
Hangi il hangi bölgede?
Okul kitaplarında yaygın olarak kullanılan listede her il tek bir bölgeye yazılır. Oyunda da bu liste kullanılır:
| Bölge | İl sayısı | İller |
|---|---|---|
| Marmara | 11 | Balıkesir, Bilecik, Bursa, Çanakkale, Edirne, İstanbul, Kırklareli, Kocaeli, Sakarya, Tekirdağ, Yalova |
| Ege | 8 | Afyonkarahisar, Aydın, Denizli, İzmir, Kütahya, Manisa, Muğla, Uşak |
| Akdeniz | 8 | Adana, Antalya, Burdur, Hatay, Isparta, Kahramanmaraş, Mersin, Osmaniye |
| İç Anadolu | 13 | Aksaray, Ankara, Çankırı, Eskişehir, Karaman, Kayseri, Kırıkkale, Kırşehir, Konya, Nevşehir, Niğde, Sivas, Yozgat |
| Karadeniz | 18 | Amasya, Artvin, Bartın, Bayburt, Bolu, Çorum, Düzce, Giresun, Gümüşhane, Karabük, Kastamonu, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon, Zonguldak |
| Doğu Anadolu | 14 | Ağrı, Ardahan, Bingöl, Bitlis, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Hakkari, Iğdır, Kars, Malatya, Muş, Tunceli, Van |
| Güneydoğu Anadolu | 9 | Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak |
Toplam: 11 + 8 + 8 + 13 + 18 + 14 + 9 = 81 il.
Bölgeleri kolay ezberlemenin yolları
- Kıyı her zaman ipucu değildir: Kırklareli, İstanbul, Kocaeli ve Sakarya'nın Karadeniz kıyısı vardır ama dördü de Marmara Bölgesi'ndedir. Muğla'nın Akdeniz'e de kıyısı vardır, bölgesi Ege'dir.
- Denize kıyısı olmayan iller de deniz adlı bölgelerde olabilir: Amasya, Tokat, Çorum, Gümüşhane, Bayburt ve Karabük Karadeniz'de; Isparta ve Burdur Akdeniz'de; Kütahya, Uşak ve Afyonkarahisar Ege'de; Bilecik Marmara'dadır.
- Doğu ile Güneydoğu: Malatya, Elazığ, Bingöl, Muş, Bitlis, Van ve Hakkari Doğu Anadolu'da; Adıyaman, Diyarbakır, Batman, Siirt ve Şırnak Güneydoğu Anadolu'dadır.
- İç Anadolu'nun doğu ucu: Sivas İç Anadolu'da, komşusu Erzincan Doğu Anadolu'da, Tokat Karadeniz'dedir.
- Akdeniz'in doğu ucu: Kahramanmaraş ve Osmaniye Akdeniz Bölgesi'nde, komşuları Gaziantep Güneydoğu Anadolu'dadır.
Toprağı iki bölgeye yayılan iller
Bölge sınırları coğrafi özelliklere göre çizildi, il sınırları ise yönetim sınırıdır; ikisi her yerde örtüşmez. Bu yüzden bazı illerin toprakları iki bölgeye yayılır: ilin bir kısmı bir bölgede, öteki kısmı komşu bölgede kalır.
Okul kitaplarında ve haritalarda bu iller yine tek bir bölgeye yazılır; yaygın listede her ilin bir bölgesi vardır. Oyun da bu yaygın listeyi kullanır: her il tek bir bölgeye bağlıdır ve doğru cevap o bölgedir. Bir ilin bölgesinden emin değilsen yukarıdaki tabloya bak; oyunun kabul ettiği bölge oradakidir.
Ödevde öğretmenin kullandığı kitap farklı bir ayrım yapıyorsa kitaptaki liste geçerlidir.
Bölgeler oyunu nasıl oynanır?
Türkiye Haritası oyununda Bölgeler modunu seç; bu sayfadaki oyun doğrudan o modla açılır. Tam tur: 81 il bütün illeri, Hızlı tur: 20 il rastgele 20 ili sorar. Haritada bir il işaretlenir ve yakınlaşır, altta 7 bölge düğmesi çıkar; klavyede 1'den 7'ye kadar tuşlarla da seçebilirsin.
İlk denemede doğru bölge 100 puan getirir, hızlı cevap verirsen üstüne 50 puana kadar artı eklenir. İkinci denemede 50, üçüncüde 25 puan alırsın; üç yanlıştan sonra doğru bölge gösterilir. Her cevaptan sonra il, bölgesinin rengine boyanır. Tur bitince harita 7 bölge renginde bir karneye döner: il adları açılır, bulamadıkların listelenir, bulduğun illerin kartları albüme eklenir. Tam tur puanı skor tablosuna gider.
Sık yapılan hatalar
- Kıyıya bakıp bölge seçmek: Kırklareli, İstanbul, Kocaeli ve Sakarya Karadeniz kıyısındadır ama Marmara Bölgesi'ndedir.
- Doğu Anadolu ile Güneydoğu Anadolu'yu karıştırmak: Malatya ve Elazığ Doğu Anadolu'da, Adıyaman ve Diyarbakır Güneydoğu Anadolu'dadır.
- İç kesimdeki her ili İç Anadolu sanmak: Kütahya, Uşak ve Afyonkarahisar Ege'de; Isparta ve Burdur Akdeniz'de; Amasya ve Tokat Karadeniz'dedir.
- Bölgeyi yönetim sınırı sanmak: bölgeler coğrafi bir ayrımdır, bazı illerin toprağı iki bölgeye yayılır; listede yine de her il tek bölgededir.
- Bölgeleri yalnız listeden ezberlemek: il haritada komşularıyla birlikte görülünce bölgesi çok daha kolay akılda kalır.
Sık sorulan sorular
Türkiye'de kaç bölge var?
7 coğrafi bölge var: Marmara, Ege, Akdeniz, İç Anadolu, Karadeniz, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu. Bu ayrım 1941'de Ankara'da toplanan Birinci Coğrafya Kongresi'nde yapıldı.
Bölgelerde kaç il var?
Marmara 11, Ege 8, Akdeniz 8, İç Anadolu 13, Karadeniz 18, Doğu Anadolu 14, Güneydoğu Anadolu 9; toplam 81 il.
En çok ili olan bölge hangisi?
Karadeniz Bölgesi, 18 ille. Onu Doğu Anadolu (14) ve İç Anadolu (13) izler; en az il Ege ve Akdeniz'dedir (8'er).
En büyük ve en küçük bölge hangisi?
Yüzölçümü en büyük bölge Doğu Anadolu, en küçük bölge Güneydoğu Anadolu'dur.
Ankara ve İstanbul hangi bölgede?
Ankara İç Anadolu, İstanbul Marmara Bölgesi'ndedir. İzmir Ege, Antalya Akdeniz, Trabzon Karadeniz, Erzurum Doğu Anadolu, Diyarbakır Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndedir.
Bir il iki bölgede olabilir mi?
Bazı illerin toprakları iki bölgeye yayılır, çünkü bölge sınırları il sınırlarına göre çizilmedi. Okul kitaplarındaki yaygın listede ve oyunda yine de her il tek bir bölgeye yazılır.
Bölgeler oyununda puan nasıl hesaplanır?
İlk denemede doğru bölge 100 puan ve hızlı cevaba 50 puana kadar artı getirir; ikinci denemede 50, üçüncüde 25 puan. Üç yanlıştan sonra doğru bölge gösterilir, puan verilmez.
Bölgeler oyunu kimler için?
Türkiye'nin bölgelerini öğrenen öğrenciler, sınıfta kısa bir tur yapmak isteyen öğretmenler ve bilgisini sınamak isteyen herkes için. 20 illik hızlı tur kısa bir tekrar için uygundur.
