Dede Korkut nasıl oynanır? Kurallar, boylar ve ipuçları

Dede Korkut nasıl oynanır?

Her sıra iki parçadır:

1. Sen kahramanı bir kare yukarı, aşağı, sağa ya da sola yürütürsün ya da Bekle dersin.
2. Sonra tahtadaki herkes kendi kuralıyla bir hamle yapar: nöbetçiler devriyesinde bir adım ilerler ya da döner, takipçiler sana yaklaşır, boğalar koşar, köprüler açılıp kapanır.

Çapraz yürünmez. Duvara, suya, direğe, kapalı köprüye ya da bir nöbetçinin veya hayvanın durduğu kareye adım atamazsın; böyle bir hamle hiç sayılmaz. Herkesin ne yapacağı bellidir: aynı hamleleri yaparsan her seferinde aynı şey olur.

Amaç tahtada parlayan yere, yani hedefe varmaktır. Bazı sahnelerde hedef kilitlidir: önce halkalı yerlerin hepsine uğraman (kurtarılacak biri, bir anahtar, bir bey), boğayı yorman ya da aslanı kafese kapatman gerekir. Şartlar tamamken hedefe vardığın adımda sahne biter; o adımdan sonra kimse hamle yapmaz.

Kontroller

• Yürümek: tahtada kahramanın gitmek istediğin yanına dokun ya da parmağını o yöne kaydır. Klavyede ok tuşları ya da W A S D.
• Beklemek: Bekle düğmesi ya da kahramanın üstüne dokunmak. Klavyede Boşluk, Enter ya da nokta.
• Geri al: son adımı geri alır; sınırı yoktur. Klavyede Z ya da Backspace.
• Baştan: sahneyi ilk hâline döndürür. Klavyede R.
• İpucu: sonraki adımları gösterir. Klavyede H.
• Menü: mola ekranını açar. Klavyede Esc.

Ne nedir? düğmesi o tahtadaki her şeyi resmiyle ve kısa bir cümleyle açıklar. Yeni bir şey ilk kez çıktığında Dede Korkut onu bir konuşma balonuyla kendisi anlatır.

Kırmızı ve turuncu kareler, yakalanma

Oyun her adımdan önce tehlikeyi tahtaya boyar. Boyalar, sen adımını attıktan ve herkes hamlesini yaptıktan sonraki durumu gösterir:

• Kırmızı kare: bu adımın sonunda orada olursan yakalanırsın. Bir nöbetçinin bakacağı yer, bir nöbetçinin ya da Tepegöz'ün gideceği kare, koşacak boğanın yolu, bir takipçinin ulaşacağı kare ve Tepegöz'ün yoklayacağı yerler kırmızıdır.
• Turuncu kare: yalnız ozan kılığı sahnelerinde çıkar. Oraya yürürsen görülürsün; ama zaten oradaysan ve Bekle dersen güvendesin.

Yakalanmak oyunu bitirmez: kısa bir uyarıdan sonra o adım geri alınır ve kaldığın yerden düşünmeye devam edersin. Can, enerji ya da süre yoktur; yalnız istatistiklerde yakalanma sayın tutulur. Hiçbir yere kıpırdayamadığın bir duruma düşersen oyun bunu söyler: birkaç adım geri al ve başka bir yol dene.

Boylar ve hünerleri

Her boy tahtaya yeni bir kural getirir; sonraki boylarda öğrendiklerin bir araya gelir:

1. Boğaç Han: boğa ve direkler. Boğayı direğe çarptırıp yorarsın; son sahnede ilk nöbetçiler çıkar.
2. Kazan'ın Obası: halkalı yerler (Kazan'ın yol sorduğu su, kurt ve köpek), devriye gezen ve yerinde dönen nöbetçiler, çalılar.
3. Bamsı Beyrek: ozan kılığı. Sana bakarlarken yürüme, Bekle.
4. Burla Hatun: dörtnala at; at bir yere varana kadar durmadan kayar.
5. Deli Dumrul: açılıp kapanan köprüler ve iki adımda bir yaklaşan Kara Atlı.
6. Kan Turalı: üç sınav: boğa, kafese çekilecek aslan ve buğra (erkek deve). Son sahnede Selcen Hatun'u oynarsın.
7. Yigenek: kale, anahtarlar, çalılar ve kılığa kanmayan kale köpeği.
8. Basat ve Tepegöz: kör dev, koç postu ve koyunlar.
9. Emren: iki adımda bir yaklaşan düşman atlısı; 3. sahnede yine atla kayarsın.
10. Seğrek: gece; meşaleler yanar, nöbetçiler 3 kare uzağı görür.
11. Kazan'ın Kurtuluşu: yine ozan kılığı, bu kez daha kalabalık bir kalede ve kale köpeğiyle.
12. Oğuz Birleşir: dağılan beyleri tek tek bul; boğa, köprü, at ve düşman atlısı bir arada.

Nöbetçiler, hayvanlar ve takipçiler nasıl hareket eder?

• Nöbetçi: kendi devriye yolunda gidip gelir ve baktığı yöne 2 kare görür. Duvar, direk ya da arada duran başka biri görüşünü keser. Nöbetçinin bu adımda gideceği kareye basmak da yakalanmaktır.
• Dönen nöbetçi: yerinden kıpırdamaz ama her adımda başka yöne bakar. Sırasını izle, arkası dönükken geç.
• Gece: Seğrek'in boyunda nöbetçiler 3 kare uzağı görür.
• Çalı: içindeyken nöbetçiler ve boğa seni göremez. Ama takipçiler yine peşinden gelir ve nöbetçinin gideceği kare yine tehlikelidir.
• Boğa: seni aynı satırda ya da sütunda, arada engel olmadan görürse '!' der. Bir sonraki adımda o yöne bir engele kadar düz koşar; yolundaysan yakalanırsın. Direğe çarparsa yorulur ve 2 adım sersem kalır; gereken çarpma sayısına ulaşınca diz çöker ve bir daha kalkmaz. Duvara ya da başka bir engele çarparsa yalnız durur. Kan Turalı'nın buğrası (erkek deve) da aynı biçimde koşar.
• Takipçiler: en kısa yoldan sana doğru gelir. Aslan her adımda bir kare yaklaşır (Kan Turalı'nın 3. sahnesinde iki adımda bir). Kara Atlı, kale köpeği ve düşman atlısı iki adımda bir yaklaşır. Kale köpeği ozan kılığına kanmaz. Bir takipçi senin kareye ulaşırsa yakalanırsın; yanına kadar gelmişse bir sonraki hamlesinde seni yakalar.
• Kafes: aslan peşinden gelirken kafese girerse kapı kapanır ve aslan orada kalır. Kan Turalı'nın 2. sahnesinde hedef ancak aslan kafesteyken açılır.
• Tepegöz: kördür, kendi yolunda yürür ve yanındaki 4 kareyi eliyle yoklar. Koç postunu aldıysan ve bir koyunun yanında ya da onunla aynı karedeysen seni koyun sanır. Koyunlar kendi yollarında gidip gelir; onlara basabilirsin.
• Köprü: 4 adımlık bir döngünün 2 adımında açıktır. Yalnız tahtaları dizili köprüye basabilirsin; köprü kapanacakken üstünde Bekle diyemezsin. Su hiç geçilmez.
• At: atlı sahnelerde (Burla Hatun, Emren'in 3. sahnesi, Oğuz Birleşir'in 3. sahnesi) at bir engele, halkalı bir yere ya da hedefe varana kadar durmadan kayar.

Ozan yolu, yıldızlar ve Destan puanı

Her sahnenin üstünde Ozan yolu yazar: o sahnenin en kısa çözümünün adım sayısı. Sahneden sahneye 7 ile 26 adım arasındadır. Bekle de bir adım sayılır; geri aldığın adımlar sayılmaz, yani deneyip geri almak yıldızını düşürmez.

• 3 yıldız: en çok Ozan yolu + 2 adımda bitirirsen.
• 2 yıldız: en çok Ozan yolu + 6 + Ozan yolunun üçte biri (aşağı yuvarlanır) adımda bitirirsen. Örneğin Ozan yolu 18 ise 30 adıma kadar.
• 1 yıldız: sahneyi bitirmen yeter.

İpucu kullandığın sahnede en çok 2 yıldız alırsın. 48 sahnede toplam 144 yıldız vardır.

Bir sahnede en çok 300 puan alırsın. Ozan yolunu aşan her adım 10 puan, ipucu 50 puan düşürür; puan 100'ün altına inmez. Her sahnede aldığın en iyi puanların toplamı Destan puanıdır; en çok 14.400 olur ve skor tablosuna gider.

İpucu, açılma ve hikâye

İpucu, bulunduğun yerden en kısa çözümün sonraki 3 adımını tahtaya altın ayak izleriyle çizer. Her boyda 1 ipucu ücretsizdir; sonrası istersen kısa bir reklam izleyerek gelir, bu her zaman senin seçimindir. Çıkışı olmayan bir durumdaysan ipucu yol göstermez, birkaç adım geri almanı söyler.

Açılma: bir sahneyi bitirince aynı boyun sonraki sahnesi açılır. Bir boyun ilk sahnesini bitirmek sonraki boyun ilk sahnesini de açar; yani takıldığın bir boyu bırakıp ilerleyebilirsin. Boylar ekranında her boyun dört sahnesini ve yıldızlarını görürsün.

Hikâye: Dede Korkut her boyu resimli panellerle açar, 4. sahneden önce hikâyeyi sürdürür ve boy bitince sonunu anlatır; 12. boyun ardından final gelir. Hikâyelerde kılıç değil akıl kazanır; savaş ve kavga sahneleri gösterilmez.

Çözme taktikleri

• Adım atmadan önce kırmızı karelere bak. Gitmek istediğin kare kırmızıysa bir adım Bekle; devriye ilerleyince yol çoğu zaman açılır.
• Nöbetçinin devriyesini birkaç adım izle. Her nöbetçi aynı yolu tekrar eder; arkasının döndüğü anı bul.
• Boğayı yormak için arkana bir direk al. Boğa '!' deyince yana çekil; koşan boğa direğe çarpsın.
• Sersem kalan boğanın 2 adımlık molasını yer değiştirmek için kullan.
• Takipçiyi bir engelin çevresinde dolaştırarak oyala; iki adımda bir gelenlerle aranı açmak kolaydır.
• Atlı sahnelerde durmak istediğin karenin ötesindeki engeli düşün; halkalı yerler de atı durdurur.
• Köprüde kıyıda Bekle, tahtalar dizilince geç. Köprünün üstünde durmayı planlama.
• Takıldıysan Geri al sınırsızdır: denemek yıldızına zarar vermez, yalnız sonunda kalan adımlar sayılır.

Sık yapılan hatalar

• Boğa '!' deyince yerinde kalmak: '!' boğanın bir sonraki adımda o yöne koşacağı demektir. Hemen o satırdan ya da sütundan çekil.
• Takipçinin yanına adım atmak: yanında duran bir aslan ya da atlı bir sonraki hamlesinde seni yakalar. Aranı hep açık tut.
• Ozan kılığındayken bakan bir nöbetçinin önünde yürümek: kılık yalnız yerinde durunca işe yarar. Turuncu karede Bekle de, nöbetçi başını çevirince yürü.
• Kapanacak bir köprünün üstünde beklemek: köprü kapanmadan karşıya geçmiş olmalısın; kapanacak köprüde Bekle hamlesi kabul edilmez.
• Halkalı yerlerin hepsine uğramadan hedefe koşmak: hedef kilitliyken ona varmak sahneyi bitirmez. Önce eşyaları ve kurtarılacakları topla.
• Çalıda tamamen güvende olduğunu sanmak: çalı seni nöbetçilerin ve boğanın gözünden saklar, ama takipçiler yine gelir ve nöbetçinin gideceği kare yine tehlikelidir.
• Tepegöz'ün yanından postsuz geçmek: koç postu yokken ya da yanında koyun yokken Tepegöz'ün bitişiğindeki bir karede durursan seni eliyle bulur.