Beştaş nasıl oynanır? Kurallar, aşamalar ve ipuçları

Geleneksel beştaş

Beştaş avlularda, sokakta, okul bahçesinde beş tane yuvarlakça taşla oynanır. Kurallar yöreden yöreye biraz değişir; en yaygın hâli şöyledir:

• Kim başlar: Oyuncular sırayla beş taşı havaya atıp elinin üstünde yakalamaya çalışır. En çok taş tutan başlar.
• Birler: Taşlar yere saçılır. Bir taş havaya atılır, o düşmeden yerden bir taş alınır ve havadaki taş aynı elle tutulur. Dört taş bitene kadar sürer.
• İkiler, Üçler, Dörtler: Aynı hareket; her atışta iki, sonra önce üç ve bir, sonra dördü birden alınır.
• Köprü: Bir el yere köprü gibi konur. Taş havadayken yerdeki taşlar köprünün altından geçirilir.
• El üstü: Beş taş birden atılır ve elin üstünde tutulur; tutulan taş sayısı puan olur.

Taş düşerse, fazladan bir taşa değilirse ya da taşlar birbirine çarparsa sıra öteki oyuncuya geçer. Dünyada benzer oyunlar vardır: Kore'de gonggi, İngilizce konuşulan ülkelerde knucklebones ya da jacks.

Oyundaki hâli: amaç

Oyunda tek başına oynarsın. Yerde dört taş, elinde bir taş vardır. Her atışta elindeki taşı havaya atar, havadayken aşamanın istediği kadar yerdeki taşa dokunur, sonra taş inerken ele dokunarak onu yakalarsın. Yerdeki dört taşın hepsi toplanınca aşama biter.

Üç canla başlarsın. Altı aşamayı canların bitmeden tamamlarsan tur kazanılır. İlk kazandığın turda Nine seni avlunun yeni ustası ilan eder.

Kontroller: saç, at, topla, yakala

1. Saç: Elin üstünde basılı tut ve bırak. Gidip gelen çubuk dağılmayı gösterir: düşük güç taşları sık, yüksek güç dağınık saçar.
2. At: Yine basılı tut ve bırak. Bu kez çubuk atış gücüdür. Taş en düşük güçte 1,5, en yüksek güçte 3 saniye havada kalır.
3. Topla: Taş havadayken yerdeki taşa dokun ya da parmağını üstünden geçir. Toplanan taş yeşil halkayla ele doğru kayar.
4. Yakala: Taş inerken eldeki halka yeşil yanınca ele dokun. Yakalama penceresi düşük güçte yaklaşık 0,4 saniye, en yüksek güçte yaklaşık 0,25 saniyedir.

Bilgisayarda aynı hareketler fareyle yapılır. Köşedeki düğme, Esc ya da P tuşu oyunu duraklatır.

Öğretici: İlk atışında taş havada durur ve sen yapana kadar bekler: önce "Şimdi yerdeki taşa dokun", sonra "Şimdi ele dokun". Yeni bir aşama tipine ilk geldiğinde Nine kısa bir kartla o aşamayı anlatır; ilk atışta taş yine bekler (El üstü hariç).

Aşamalar

Her aşamanın başında taşları yeniden yere saçarsın (El üstü hariç).

Puanlar

Beştaş'ta yıldız yoktur; tur sonunda puanın ve en iyi puanın yazar. İstatistikler ekranında en iyi puanını ve tamamladığın tur sayısını görürsün.

• Toplanan her taş 10 puan, Köprü'de 20 puan.
• Güç bonusu: Yüksek atış taş başına en çok +5 puan ekler. Riskli ama değerli: yakalama penceresi daralır.
• Her aşamanın sonunda +50 puan.
• El üstü'nde yakalanan her taş 20 puan; beşini de tutarsan +100 puan (Kusursuz).

Fauller ve canlar

Şu durumlarda faul olur ve bir can gider; aşama aynı yerden sürer:

• Taş düştü: Havadaki taşı zamanında yakalamadın.
• Erken davrandın: Halka yeşil yanmadan ele dokundun.
• Eksik topladın: Gereken sayıda taşa dokunmadan yakaladın.
• Fazla taşa değdin: Gerekenden çok taşa dokundun.
• Köprü'de: başka taşa değmek, taşları çarpıştırmak, köprüye çarpmak ya da taşı geçirmeden yakalamak.
• El üstü'nde: hiç taş yakalayamamak ya da 3'ten az yakalamak.

Canların bitince bir kez "Reklam izle: +1 can" seçeneği çıkar: istersen kısa bir reklam izler ve 1 canla aynı aşamadan devam edersin. Bu her zaman senin seçimindir ve her turda bir kez sorulur.

İpuçları

• Acele etme: biraz uzun basmak taşa daha çok zaman verir. Başlangıçta güç çubuğunu yarıya yakın bırak.
• Saçarken orta güç seç. Çok sık saçılan taşlar birbirine değer; çok dağınık olanlara yetişmek zorlaşır.
• İkiler ve Üçler'de önce birbirine yakın olan taşları seç; tek hareketle ikisine birden dokunabilirsin, ama üçüncüsüne değme.
• Topladıktan sonra parmağını hemen ele götür ve halkayı izle; yeşil yanınca dokun.
• Köprü'de taşı geniş bir yaydan dolaştır, öteki taşların ve köprünün ayaklarının yanından geçme.
• El üstü'nde taşlar arka arkaya iner: her biri için ayrı ayrı, ritimle dokun.

Sık yapılan hatalar

• Gücü en düşükte bırakıp vakit kalmadığını sanmak; biraz uzun bas, taş daha uzun havada kalır.
• Taşları çok sık saçmak; sonra tek taşa dokunmaya çalışırken yanındakine de değersin.
• Taşa dokunduktan sonra hemen ele basmak; halka yeşil yanmadan dokunmak erken faulüdür.
• İkiler'de iki taşı toplamadan ele dokunmak; eksik toplamak da can götürür.
• Köprü'de taşı kısa yoldan, öteki taşların yanından sürüklemek.
• El üstü'nde tek dokunuşla birden çok taş tutulacağını sanmak; her dokunuş bir taş.