Batak nasıl oynanır? Kurallar ve puan hesaplama

Batak nedir? Deste, oyuncular ve kartların gücü

Batak jokersiz 52 kartla dört kişi oynanır: maça, kupa, karo ve sinek; her renkte 13 kart. Her renkte güç sırası şöyledir: as, papaz (K), kız (Q), vale (J), 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2. Renkler arasında üstünlük yoktur; yalnız o elin kozu öteki renklerin hepsini keser.

Kartların puan değeri yoktur. Sayılan şey alınan löve sayısıdır: dört oyuncu birer kart atınca bir löve oluşur ve onu en güçlü kartı atan alır. Her oyuncunun 13 kartı olduğu için bir elde 13 löve oynanır. Amaç, ihaleyi aldıysan söylediğin kadar, almadıysan elinden geldiğince çok löve toplamaktır.

Dağıtım ve oynama yönü

İlk elde dağıtan kurayla belirlenir; sonraki her elde dağıtma sırası bir sonraki oyuncuya geçer. Deste karılır ve her oyuncuya 13 kart dağıtılır; yerde kart kalmaz. Türkiye'de batak çoğunlukla saat yönünün tersine, yani sağa doğru oynanır: senden sonra sağındaki oyuncu konuşur ve kart atar. Saat yönünde oynayan masalar da vardır; kurallar değişmez, yalnız sıranın yönü farklıdır.

Oyun önceden kararlaştırılan el sayısı kadar sürer. Dağıtan ihalede en son konuştuğu için küçük bir bilgi avantajına sahiptir; oyunumuzda 4, 8 ya da 12 el oynanır ki herkes eşit sayıda dağıtsın ve bu avantaj herkese eşit düşsün.

Batakta ihale nasıl yapılır?

Kartlar dağıtılınca ihale başlar. İhaleyi dağıtanın sağındaki oyuncu açar ve sıra sağa döner; dağıtan en son konuşur. Her oyuncu ya pas der ya da öncekinden büyük bir sayı söyler. Söylenen sayı, o oyuncunun bu elde alacağına söz verdiği löve sayısıdır.

• Taban ihale: tekli oyunda en az 4 söylenir (bazı masalarda 5). En çok 13 söylenebilir.
• Pas diyen o elde bir daha ihaleye giremez.
• Üç oyuncu pas deyince ihale biter; kalan oyuncu son söylediği sayıyla ihaleyi alır.
• Herkes pas derse yaygın kurala göre ihale taban sayıyla dağıtana kalır: dağıtan 4'ü almak zorundadır. Bazı masalarda ise kartlar toplanıp yeniden dağıtılır.

İhaleyi alan oyuncuya ihaleci denir. Ötekilerin bir sözü yoktur; amaçları kendi lövelerini almak ve ihaleciyi batırmaktır.

Koz seçimi: koz ne zaman açılır?

İhaleyi alan, dört renkten birini koz ilan eder ve ilk kartı o açar. Koz, o el boyunca öteki renklerin hepsinden güçlüdür: kozun en küçüğü bile başka rengin asını keser.

Yaygın kurala göre koz kırılmadan koz açılmaz. Yani o elde kimse koz atmadıysa hiçbir oyuncu löveye kozla başlayamaz; ihaleci de ilk karta koz açamaz. Biri açılan renge uyamayıp koz attığında koz kırılmış olur ve ondan sonra koz açılabilir. Tek istisna: elinde yalnız koz kalan oyuncu koz açabilir. Bazı masalarda bu kısıt yoktur ve koz her an açılabilir.

Kart atma kuralları: renge uyma, büyütme ve koz atma

Löveyi açan oyuncu, koz kısıtına uyarak istediği kartı atar. Öteki oyuncular sırayla birer kart atar ve şu zorunluluklara uyar:

1. Renge uyma: Elinde açılan renkten kart varsa o renkten atmak zorundasın.
2. Büyütme: Açılan renkten atarken, elinde yerdeki o rengin en büyüğünü geçen bir kart varsa geçen bir kart atmalısın; hangisini atacağın senin seçimin. Löve kozla kesilmişse yaygın kurala göre artık o renkte büyütmek zorunda değilsin.
3. Koz atma: Açılan renk sende hiç yoksa koz atmak zorundasın.
4. Büyük koz: Lövede daha önce koz atıldıysa ve elindeki koz onu geçebiliyorsa geçen bir koz atmalısın. Geçemiyorsan yine de koz atarsın.
5. Serbest kart: Ne açılan renk ne koz varsa istediğin kartı atarsın.

Löveyi, koz atıldıysa en büyük koz, atılmadıysa açılan rengin en büyüğü alır. Löveyi alan oyuncu sonraki löveyi açar. Örnek: kupa açıldı ve yerde kupa kız duruyor; sende kupa 9 ile kupa papaz varsa papazı atmak zorundasın. Sende hiç kupa yoksa ve koz maçaysa maça atmalısın.

Batmak ne demek? Tutturmak, batmak ve batak

13 löve bitince herkes aldığı löveleri sayar.

• Tutturmak: İhaleci söylediği kadar ya da daha çok löve aldıysa ihaleyi tutturmuştur.
• Batmak: İhaleci söylediğinden az löve aldıysa batmıştır ve ihalesi kadar eksi yazar. 6 deyip 5 löve almak da, 6 deyip hiç almamak da batmaktır.
• Batak olmak: İhaleci olmayan bir oyuncu elde hiç löve alamazsa o da batmış sayılır ve yaygın kurala göre taban ihale kadar eksi yazar.

Batmamak için ihaleyi elinin gerçek gücüne göre söylemek gerekir: dört as dört löve demek değildir, uzun ve güçlü bir koz ise beklenmedik löveler getirir.

Batak puanlama nasıl yapılır?

Türkiye'de en yaygın puanlama löve başına 10 puandır. Her elin sonunda şu tabloya göre yazılır:

Örnek: ihaleyi 6 ile alan oyuncu 7 löve aldı, ötekiler 3, 3 ve 0 löve aldı. İhaleci +70, iki oyuncu +30'ar, hiç löve alamayan -40 yazar. İhaleci 6 deyip 5 löve alsaydı -60 yazacaktı.

Kâğıda yazılan başka biçimler de vardır. Primli puanlamada ihaleci tutturursa söz verdiği her löve 15, fazlası 10 puan alır; batarsa yine ihale x 10 eksi yazar, hiç löve almayan -50 yazar. Sade puanlamada her löve 1 puandır ve batan ihaleci ihalesi kadar eksi yazar.

Oyun önceden kararlaştırılan el sayısı kadar sürer; son elden sonra toplam puanı en yüksek olan birinci olur. Oyunumuzda eşitlikte son elde daha çok löve alan öne geçer.

Eşli batak ve koz maça farkı nedir?

Eşli batak dört kişiyle iki takım hâlinde oynanır; karşılıklı oturanlar eştir. Kart atma kuralları aynıdır, ama löveler ve puanlar takımca sayılır. İhaleyi bir oyuncu söyler, söz ise takımındır: iki eşin aldığı löveler toplanır. Takımın sözü olduğu için taban ihale yaygın olarak 7'dir. Eşler birbirinin kartını görmez ve açıkça işaretleşmek hoş karşılanmaz.

Koz maça ihalesiz batak demektir: ihale yapılmaz ve koz her elde maçadır. İlk kartı dağıtanın sağındaki oyuncu açar ve koz kırılmadan maça açılamaz. Herkes aldığı her löve için puan yazar, hiç löve alamayan batar. İhaleyi ve koz seçimini henüz bilmeyenler için batağa iyi bir giriştir.

Yöreden yöreye değişen kurallar ve CetinsGame'deki Batak

Batak'ın federasyonu ya da resmî kural kitabı olmadığı için şu ayrıntılar masaya göre değişir: taban ihale (4 ya da 5), herkes pas derse dağıtanın alması ya da yeniden dağıtım, koz kırılmadan koz açılıp açılamayacağı, renk büyütmenin zorunlu olup olmadığı, kozla kesilmiş lövede de büyütme, büyük koz zorunluluğu, kozu geçemeyenin yine koz atıp atmayacağı, puanlama biçimi ve hiç löve almayanın cezası. Oyuna oturmadan önce bunları konuşmak iyi bir alışkanlıktır.

CetinsGame'deki Batak'ta varsayılanlar bu sayfada anlatılan, Türkiye'de en yaygın kurallardır; hepsi Hızlı Oyun'daki Masa kuralları ekranında ayar olarak değiştirilebilir. Oyunda ayrıca şunlar var:

• Üç oyun: İhaleli, Eşli (taban 7) ve Koz Maça.
• Üç düzey: Kolay, Orta ve Zor bilgisayar; hiçbiri senin kartlarını ya da desteyi görmez, deste her elde kripto rastgele karılır.
• Geçerli kartlar parlar: yanlış karta dokununca oyun nedenini yazar.
• Son löve her an görülebilir; İhale tahmini elinin yaklaşık kaç löve alacağını gösterir.
• Masa Yolculuğu: köşe kahvesinden şehir finaline 5 masa ve 10 karakterle hikâye modu.
• Oyun 4, 8 ya da 12 el sürer; Masa Yolculuğu'nda her masada 4 el oynanır.

Sık yapılan hatalar

• Açılan renkten kartın varken koz atmak: renge uymak her zaman önce gelir.
• Yerdeki kartı geçebilecekken küçük atmak: büyütme zorunluysa geçen bir kart atmalısın.
• Koz kırılmadan löveye kozla başlamak: elinde yalnız koz kalmadıysa bu yapılamaz.
• Asları löve sanıp ihaleyi büyütmek: batan ihaleci ihalesinin tamamı kadar eksi yazar.
• İhaleci değilken hiç löve almamayı önemsememek: batak olan da -40 yazar.
• Pas dedikten sonra aynı elde yeniden ihaleye girilebileceğini sanmak.
• Eşli batakta eşinin ihalesinin üstüne çıkmak: söz takımındır, yardım etmek çoğu zaman daha kârlıdır.