Tavla
Kahvehanenin ustalarını yen, Zar Ustası ol.
Nasıl oynanır?
Zarı at, her zar için bir pulunu o kadar hane ilerlet. Pulu sürükleyebilir ya da önce pula, sonra parlayan haneye dokunabilirsin. Rakibin tek pulunun üstüne gelirsen onu kırarsın; iki ya da daha çok pulu olan haneye (kapı) giremezsin. Bütün pulların evine girince toplamaya başlarsın. 15 pulunu ilk toplayan oyunu alır; rakip hiç pul toplayamadıysa mars olur ve 2 sayı kazanırsın.
Tavla nasıl oynanır? Ayrıntılı rehber
Tavla, kahvehanelerin ve evlerin en sevilen masa oyununu bilgisayara karşı ya da aynı cihazda bir arkadaşınla oynaman için kuruldu. Klasik Türk kurallarıyla oynanır: 15 pul, kapı, kırma, toplama ve 2 sayılık mars; katlama küpü yok. Oyunda üç mod var: İstanbul'dan Anadolu'ya dokuz ustayı sırayla yendiğin Kahvehane Yolu, düzeyi ve maç uzunluğunu senin seçtiğin Hızlı Oyun ve İki kişi. Bunlara her gün yenilenen Günün Pozisyonu bulmacası, maç sonunda hamlelerini değerlendiren Maç özeti, 10 kısa dersten oluşan Tavla Okulu ve toplanacak 16 rozet eşlik eder.
Amaç ve kısa kurallar
Amaç, 15 pulunu tahtanın öbür ucundaki kendi evine (sağ alttaki 6 hane) getirip hepsini rakibinden önce toplamak. Sen açık pullarla, bilgisayar koyu pullarla oynar. Zarı atarsın, her zar için bir pulu o kadar hane ilerletirsin; çift atarsan dört hamle yaparsın.
- Rakibin 2 ya da daha çok pulu olan haneye, yani kapıya, pul koyamazsın.
- Rakibin tek pulunun üstüne gelirsen onu kırarsın; kırılan pul ortaya çıkar ve o tahtaya girmeden başka pul oynanamaz.
- İki zarı da oynayabiliyorsan ikisini de oynamak zorundasın; yalnız birini oynayabiliyorsan büyük zarı oynarsın.
- Bütün pulların evine girince toplama başlar.
Oyun kuralları kendisi uygular: yalnız kurala uygun hedefler parlar, yanlışlıkla kural dışı hamle yapamazsın.
Kontroller
Zar at düğmesine dokun. Sonra pulu parmağınla sürükle ya da önce pula, ardından parlayan haneye dokun; iki zarlık uzak hedefler de parlar. Turunu bitirmeden Geri al ile hamlelerini geri alabilirsin; tur Tamam'a dokununca biter. Klavyede Boşluk ya da Enter zar atar ve turu bitirir, Ctrl + Z ya da Geri silme tuşu geri alır, Esc oyunu duraklatır.
Pullar birbirini geçip yarış başladığında Otomatik topla düğmesi turları senin yerine oynar. Oyun ayarlarında rakibin hızını (Normal, Hızlı), tek yolu olan hamlenin kendiliğinden oynanmasını ve kalan yol göstergesini seçebilirsin. İlk iki maçta kısa ipuçları seni adım adım yönlendirir. Tepsinin yanındaki sayı ve kalan yol satırındaki "8/15 toplandı" yazısı, kaç pulunu topladığını gösterir.
Kahvehane Yolu: iki fasıl, dokuz usta
Hikâyeli modda ustaları sırayla yenersin; bir ustayı yenmeden sıradakinin kilidi açılmaz. Her usta kendi mekânında, kendi tarzıyla oynar ve maç içinde kendi ağzıyla laf atar.
1. Fasıl: İstanbul
| Usta | Yer | Düzey ve tarz | Maç |
|---|---|---|---|
| Kahveci Hüsnü | Mahalle kahvesi | Kolay, öğretir | 1 sayı |
| Nuri Hoca | Kuzguncuk | Orta, temkinli: tek pul bırakmaz | 3 sayı |
| Rıfat Reis | Kumkapı | Orta, kapı kapatmayı sever | 3 sayı |
| Berber Cemal | Kadıköy | Orta, hep risk alır | 3 sayı |
| Tahsin Usta | Eyüp, çınaraltı | Zor | 5 sayı |
2. Fasıl: Anadolu, Tahsin Usta'yı yenince açılır. Tahsin Usta sana kendi hocasını, Bursa'daki Saadet Nine'yi anlatır; ona gitmeden önce Anadolu'nun ustalarını yenersin. Bu fasılda bütün ustalar Zor düzeyde, kendi tarzıyla oynar.
| Usta | Yer | Düzey ve tarz | Maç |
|---|---|---|---|
| Kemençeci Yusuf | Trabzon, liman kahvesi | Zor, hızlı ve cesur: her fırsatta kırar | 3 sayı |
| Zehra Kaptan | İzmir, Kordon | Zor, temkinli: emekli vapur kaptanı | 3 sayı |
| Bakırcı Halil Usta | Gaziantep, Bakırcılar Çarşısı | Zor, sabırlı: kapıları tek tek kurar | 3 sayı |
| Saadet Nine | Bursa, Koza Han | Zor, Tahsin Usta'nın hocası | 5 sayı |
Nuri Hoca'dan sonra Mahalle Oyuncusu, Rıfat Reis'ten sonra Kahve Ustası, Berber Cemal'den sonra Semt Şampiyonu, Tahsin Usta'dan sonra Zar Ustası, Saadet Nine'den sonra Anadolu Ustası unvanını alırsın; Anadolu Ustası aynı adlı yeni bir rozet de getirir. Her usta için Galip, Temiz galip ve Mars ustası rozetleri toplanır.
Hızlı Oyun, İki kişi ve düzeyler
Hızlı Oyun'da Kolay, Orta ya da Zor düzeyi ve 1, 3 ya da 5 sayılık maçı seçersin. Kolay ve Orta düzey sezgisel kurallarla oynar. Zor düzey, kendi kendine binlerce oyun oynayarak öğrenmiş bir değerlendirme ağı kullanır ve rakibin olası 21 zarına bir adım ileri bakar. Hiçbir düzey zarı göremez ya da değiştiremez: zarlar kripto rastgele atılır.
İki kişi modunda telefonu ya da bilgisayarı aranıza koyarsınız; sırası gelen ekranda oynar ve sıranın kimde olduğu renkle birlikte yazar. Bu modda puan ve istatistik işlemez.
Puan, unvan ve temalar
Kazandığın her maç Tavla puanına eklenir. Maçın her sayısı Kolay'da 10, Orta'da 25, Zor'da 50 puan eder; yaptığın her mars ve rakibe hiç sayı vermeden kazandığın maç ek puan getirir. Kaybettiğin bir maçtan sonra kısa bir reklam izleyerek Rövanş isteyebilirsin; rövanşı kazanırsan puan iki katına çıkar.
Unvanlar ve başarılar yeni tahta ve pul temaları açar: Ceviz, Sedef kakma ve Çini tahtalar; Kehribar ve oniks, Gümüş ve lacivert, Altın ve kırmızı pullar. Seçimi mod ekranından ya da duraklatma menüsünden yaparsın.
Günün Pozisyonu ve Maç özeti
Günün Pozisyonu'nda her gün herkese aynı konum ve aynı zar verilir; görevin en iyi hamleyi bulup Tamam'a dokunmak. Pozisyonlar açılış, orta oyun, kırma fırsatı, kırık pul ve toplama türlerinden gelir. İlk denemede doğru bulursan +15 puan ve günlük seri kazanırsın; yanlışsa ustanın hamlesi tahtada gösterilir. Tekrar denemeler puan getirmez.
Maç bitince Maç özeti her turunu Zor düzeyin gözüyle puanlar: En iyi hamle, İyi hamle, Hata, Büyük hata ve bir isabet yüzdesi. Tek yolu olan turlar sayılmaz. Kritik anı göster dersen en büyük hatan tahtada açılır: turkuaz ok ustanın hamlesi, kırmızı ok senin oynadığın hamle.
Tavla Okulu ve rozetler
Tavla Okulu'nda 10 kısa ders var: açılışta 3-1 ve 6-1, kırma, kır ve kaç, ev kapıları, arkadaki pulu kurtarmak, bardan giriş ve toplama. Her ders kısa bir anlatımla başlar, sonra tahtada bir konum açılır ve doğru hamleyi bulmanı ister. Hamleni yapınca "Neden?" açıklaması gelir; yanlış oynarsan ustanın hamlesi tahtada gösterilir.
Oyunda toplanacak 16 rozet var: ilk zafer, ilk mars, rakibe sayı vermeden kazanılan maç, Zor düzeyde ilk galibiyet ve 5 galibiyet, Zar Ustası (Tahsin Usta'yı yenmek), üst üste 5 galibiyet, 10 düşeş, toplam 10 mars, 2 sayı gerideyken kazanmak, bir maçta yüzde 90 isabet, Günün Pozisyonu'nda 7 günlük seri ve 30 çözülmüş pozisyon, Tavla Okulu'nu bitirmek, arkadaşınla 10 maç ve Anadolu Ustası (Saadet Nine'yi yenmek). Yeni bir rozet kazanınca bildirim çıkar; rozetlerini rozet ekranında, sayısını istatistiklerde görürsün.
İpuçları
- Evinde ve evinin hemen önünde kapı kur; kırdığın pulun geri girmesi zorlaşır.
- Gereksiz yere tek pul bırakma; bırakman gerekiyorsa rakip pullarından 7 hane ya da daha uzağa bırak.
- Kalan yolu izle: öndeysen pullarını güvenle eve taşı, gerideysen temas kur ve kırma fırsatı kolla.
- Arkadaki iki pulunu çok geç kaçırma; oyun sonunda kapana kısılabilirler.
- Yarışı kaybediyorsan en az bir pul toplamaya çalış: mars 2 sayı verir.
- Rıfat Reis'e karşı kırılmamaya özen göster; kapıları kapalıyken bardan çıkmak zordur.
- Berber Cemal çok açık pul bırakır; sabırlı ol ve fırsat çıkınca kır.
Tavla: kahvehanenin zar sesi
Tavla, Türkiye'de kahvehanelerin ve evlerin en sevilen masa oyunlarından biridir. Zar adları Farsça sayılardan gelir: hep yek, dubara, şeş beş, düşeş. Türk tavlasında katlama küpü yoktur; oyun 1, mars 2 sayıdır ve maç önceden belirlenen sayıya oynanır.
- Adının kökeni
- Latince tabula; Yunanca tavli ile akraba
- Dünyadaki adı
- Backgammon; İran'da nard
- Malzeme
- 24 hane, iki oyuncuya 15'er pul, iki zar
- Zar adları
- Farsça sayılar: yek, dü, se, cihar, penç, şeş
- Türk usulü
- Katlama küpü yok; oyun 1, mars 2 sayı
- Oynandığı yerler
- Kahvehane, çay bahçesi, ev, sahil
Tarihçe
Tavla, dünyanın en eski masa oyunları ailesindendir. Zarla oynanan ve pulların bir yolu tamamladığı yarış oyunları Mezopotamya ve İran'da binlerce yıl önce biliniyordu; Roma'da benzer bir oyuna tabula deniyordu. Türkçedeki tavla sözcüğü de bu kökten gelir, Yunancadaki tavli ile akrabadır. İran'da oyunun adı nard ya da nardşir'dir; rivayete göre bir Pers veziri onu satranca karşılık olarak tasarlamıştır.
Bugünkü kurallara yakın oyun Ortadoğu ve Akdeniz'de yüzyıllar içinde biçimlendi; Avrupa'da ve dünyada backgammon adıyla yayıldı. Türk usulünde katlama küpü yoktur, mars 2 sayıdır.
Kahvehane ve günlük hayat
İstanbul'da kahvehaneler 16. yüzyılda açılmaya başladı ve kısa sürede sohbetin, şiirin ve masa oyunlarının buluşma yeri oldu. Tavla bu masaların vazgeçilmezidir: tahta açılınca etraf toplanır, zar sesi tıkırdar, seyirciler hamlelere yorum katar. Yaz akşamları çay bahçelerinde, bayram ziyaretlerinde evlerde, sahil kenarındaki balıkçı barınaklarında da oynanır.
Tavla aynı zamanda bir el sanatıdır. Ceviz tahtalar, sedef kakmalı kutular ve el boyaması haneler kuşaktan kuşağa geçer. Zarlar geleneğe göre Farsça sayılarla okunur: yek, dü, se, cihar, penç, şeş. Düşeş (6-6), şeş beş (6-5), dubara (2-2) ve hep yek (1-1) gibi adlar tahtanın başında hâlâ yüksek sesle söylenir.
Oyundaki karşılığı
Kahvehane Yolu'nun ustaları ve hikâyesi kurgudur, ama mekânları gerçektir: mahalle kahvesi, Kuzguncuk'un ahşap evleri, Kumkapı'nın balıkçı tekneleri, Kadıköy'de bir berber dükkânı ve Eyüp'te bir çınaraltı. 2. Fasıl'da yol Anadolu'ya uzanır: Trabzon'da bir liman kahvesi, İzmir'de Kordon, Gaziantep'te Bakırcılar Çarşısı ve Bursa'da Koza Han. Ustaların sözlerindeki sabır öğüdü de tavlanın bilinen bir öğretisidir: zar herkese aynı gelir, farkı oynayan yapar. Oyunda zar adları her dilde Türkçe duyurulur, düşeş özel bir efektle gelir.
Bugün
Tavla bugün de Türkiye'de kahvehanelerde, evlerde ve tatil yerlerinde en çok oynanan masa oyunlarındandır; turnuvaları ve kulüpleri vardır. Komşu ülkelerde benzer adlarla oynanır ve kurallar masadan masaya küçük farklar gösterebilir. İyi oyun sabır, hesap ve biraz da zar ister.
Tavla nasıl yapıldı?
Tavla, kahvehanelerin en tanıdık sesi: zarın tahtaya düşüşü, pulun haneye konuşu. Kuralı herkesin bildiği bir oyunu yeniden yapmanın amacı kuralı değiştirmek değil, deneyimi iyileştirmekti: telefonda rahat oynanış, adil ve güçlü bir rakip, kahvehane havası. Oyun Türkiye'de oynandığı biçimde kuruldu: kapı, kırma, mars, açılışta büyük atanın iki zarı yeniden atması; katlama küpü yok.
Rakipler oyunun kalbi. Kolay ve Orta düzeyler sezgisel kurallarla oynuyor; Zor düzey, kendi kendine 90.000 oyun oynayarak tahtayı değerlendirmeyi öğrenen bir ağ ve rakibin bütün zar ihtimallerine bir adım ileri bakan bir arama kullanıyor. Hiçbir düzey zarı görmüyor ya da değiştirmiyor. Kahvehane Yolu'nda oyuncu mahallenin beş ustasıyla karşılaşıyor: kahveci, temkinli bir hoca, kapı kapatan bir balıkçı reis, riskçi bir berber ve yaşlı bir usta. Para ya da bahis çağrışımı bilerek yok.
İlk resmî yayından sonra oyun hızla büyüdü. Maç özeti her hamleyi Zor düzeyin ağıyla puanlıyor ve en büyük hatayı ustanın hamlesiyle yan yana gösteriyor. Günün Pozisyonu'nda her gün herkese aynı konum ve zar geliyor; 366 bulmacanın cevabı aynı ağın aramasıyla bulundu. Aynı cihazda iki kişilik oyun ile ceviz, sedef ve çini tahta temaları da eklendi. Dikey telefonda tahta yana dönük görünüyordu; 1.3.1'de dikey ekrana özel bir düzen yapıldı. 1.4.0'da Tavla Okulu ve rozetler, 1.5.0'da Kahvehane Yolu'na Anadolu'nun dört ustasıyla ikinci bir fasıl eklendi.
Tahta ve pullar kodla çiziliyor; hikâye sahneleri ve portreler 1.4.0'dan beri Firefly ile üretilmiş, fotoğraf gerçekliğinde resimler. Ses dosyası yok: ahşap zar ve pul sesleri de, Uşşak makamında kanunu andıran müzik de oyunun içinde sentezleniyor. Kurallar her sürümde ayrı testlerle denendi; oyun 7 dilde.
Sık sorulan sorular
Tavlada mars nedir?
Rakibin hiç pul toplayamadan sen 15 pulunun hepsini toplarsan mars yaparsın ve 2 sayı alırsın. Normal galibiyet 1 sayıdır. Oyunumuzda üç sayılık galibiyet yoktur.
Bu tavlada neden katlama küpü yok?
Oyun Türk usulüyle oynanır ve Türk tavlasında katlama küpü kullanılmaz. Sayılar yalnız oyun (1 sayı) ve mars (2 sayı) ile kazanılır; maçı seçilen sayıya ilk ulaşan alır.
Bilgisayar zarda hile yapıyor mu?
Hayır. Zarlar kripto rastgele atılır; bilgisayar zarı atılmadan göremez, değiştiremez ve ekranda gördüğün zarla oynar. Zor düzey güçlü olduğu için kazanır, zar ona yardım etmez.
Kahvehane Yolu'ndaki ustalar ne kadar güçlü?
Kahveci Hüsnü Kolay düzeyde oynar ve tek sayılık bir el atar. Nuri Hoca, Rıfat Reis ve Berber Cemal Orta düzeydedir ama farklı tarzlarla 3 sayıya oynar. Tahsin Usta Zor düzeydedir ve maç 5 sayıdır. 2. Fasıl'da Kemençeci Yusuf, Zehra Kaptan ve Bakırcı Halil Usta Zor düzeyde 3 sayıya, Saadet Nine Zor düzeyde 5 sayıya oynar.
Usta ne oynardı? düğmesi ne işe yarar?
Kısa bir reklam izlersen Zor düzeyin o zarla seçeceği hamle tahtada turkuaz okla gösterilir. Maç başına 3 hakkın vardır. Uymak zorunda değilsin; zar değişmez, rakip zayıflamaz.
Günün Pozisyonu'nda birden çok doğru cevap olabilir mi?
Evet. Cevap Zor düzeyin iki adımlı aramasıyla bulunur; en iyi hamleyle pratikte eşit değerdeki hamleler de doğru sayılır. Puan ve seri yalnız ilk denemede verilir.
Yeni tahta ve pul temaları nasıl açılır?
Ceviz tahta Mahalle Oyuncusu, Sedef kakma Semt Şampiyonu unvanıyla, Çini tahta 10 günlük pozisyon çözünce açılır. Kehribar ve oniks Kahve Ustası, Altın ve kırmızı Zar Ustası unvanıyla, Gümüş ve lacivert Zor düzeyde 3 maç kazanınca açılır.
Maç özetindeki isabet yüzdesi nasıl hesaplanır?
Her turun, Zor düzeyin o zarla bulduğu en iyi hamleye ne kadar yakın olduğu ölçülür. En iyi ve iyi hamlelerin, sayılan bütün turlara oranı isabet yüzdesidir. Tek yolu olan turlar hesaba katılmaz.
Düşeş, şeş beş, dubara ne demek?
Tavlada zarlar geleneğe göre Farsça sayılarla okunur. Düşeş 6-6, şeş beş 6-5, dubara 2-2, hep yek 1-1 demektir. Oyun bu atışları ekranda adıyla duyurur, düşeşte özel bir efekt çıkar.
Rövanş nasıl çalışır?
Bir maçı kaybettiğinde aynı rakiple, aynı ayarlarla rövanş isteyebilirsin; bunun için kısa bir reklam izlersin. Rövanşı kazanırsan o maçtan aldığın Tavla puanı iki katına çıkar.
Kahvehane Yolu'nun 2. Fasıl'ı nasıl açılır?
1. Fasıl: İstanbul'un son ustası Tahsin Usta'yı yenince 2. Fasıl: Anadolu açılır. Tahsin Usta seni hocası Saadet Nine'ye yönlendirir; ona varmadan önce Trabzon'da Kemençeci Yusuf'u, İzmir'de Zehra Kaptan'ı ve Antep'te Bakırcı Halil Usta'yı yenersin. Bu üç usta Zor düzeyde 3 sayıya, Saadet Nine 5 sayıya oynar.
Tavla Okulu nedir?
Açılıştaki 3-1'den toplamaya kadar 10 kısa ders. Her derste tahtada bir konum açılır ve doğru hamleyi bulman istenir; ardından "Neden?" açıklaması gerekçeyi anlatır, yanlış oynarsan ustanın hamlesi tahtada gösterilir. 10 dersi bitirince Mezun rozetini alırsın.
Tavla ücretsiz mi?
Evet. İndirme ve üyelik gerekmez; tarayıcıda hemen oynanır. İpucu için reklam izlemek her zaman senin seçimindir.
İlerlemem kaybolur mu?
İlerlemen bu cihazda otomatik kaydedilir. Giriş yaparsan kayıt hesabına taşınır ve her cihazda kaldığın yerden devam edersin.
Telefonda oynanır mı?
Evet. Oyun telefonda tam ekran açılır; köşedeki X ile çıkarsın. iPhone'da "Ana ekrana ekle" ile uygulama gibi kullanabilirsin.
Tavla internetsiz oynanır mı?
Evet. Bir kez açtığın oyun telefonuna ya da bilgisayarına kaydedilir; internet yokken de açılır. Skor tablosu ve bulut kayıt için bağlantı gerekir.
Hangi dillerde var?
Türkçe, İngilizce, İspanyolca, Portekizce, Almanca, Fransızca ve Rusça.
Yorumlar
Yorum yazmak için giriş yap.
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz.